Kosztorysy budowlane sporządza się na różnych etapach procesu inwestycyjnego i mogą one być opracowane przez inwestora albo wykonawcę (lub na zlecenie tych podmiotów przez biura kosztorysowe). W zależności od rodzaju kosztorysu mają one też różne przeznaczenie i służą odmiennym celom. Inne może być również rozumienie kosztorysu danego rodzaju na gruncie kontraktu zawartego pomiędzy podmiotami na rynku prywatnym, a inne na gruncie zamówień publicznych.
Charakterystyka kosztorysu w kontekście zamówień publicznych
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych [1] (dalej: p.z.p.) reguluje wyłącznie obowiązek sporządzania kosztorysu inwestorskiego w celu ustalenia wartości niektórych zamówień na roboty budowlane. W obrocie prywatnym natomiast sam obowiązek sporządzenia kosztorysu, jego zakres, treść i przeznaczenie muszą zostać wyraźnie uregulowane w umowie. W praktyce spotyka się wiele rodzajów kosztorysów, jednak trzeba wziąć pod uwagę, że inne ich typy (w tym ofertowe), choć tradycyjnie stosowane w obrocie, muszą każdorazowo znaleźć umocowanie w umowie, aby mogły mieć moc wiążącą między stronami1.
W kontekście zamówień publicznych kosztorys to dokument, który z jednej strony jest wykorzystywany przez zamawiających w celu określenia wartości szacunkowej zamówienia na roboty budowlane (kosztorys inwestorski), a z drugiej do przedstawienia przez wykonawcę rozbicia i kalkulacji ceny swojej oferty na realizację przedmiotu zamówienia (kosztorys ofertowy). Niemniej w ogólnym znaczeniu należy przyjąć, że może być on nazywany dokumentem, który jest pisemnym zestawieniem materiałów i nakładów pracy potrzebnych do wykonania robót, wraz z podaniem ich cen jednostkowych [3–6]. Tak skonstruowany kosztorys może być wykorzystany w procesie wykonywania umowy dotyczącej realizacji danej inwestycji jako element umownego wynagrodzenia.
Z tego też powodu kwestie związane z tym dokumentem często stanowią oś sporu pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.
1 Zob. więcej: rozdz. 13 w: Wysoczański H., Kontrakty Budowlane. Nowe warunki FIDIC, wyd. 2, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Polcen, 2018 [2].
W dalszej części artykułu:
Charakterystyka kosztorysu w kontekście zamówień publicznych cd.
Kosztorys inwestorski – problemy pojawiające się w praktyce
Kosztorysy ofertowe – problemy pojawiające się w praktyce
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 2/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
dr n. pr. adwokat Hubert Wysoczański
doktor nauk prawnych na Uniwersytecie Jagiellońskim; partner w kancelarii SSW kierujący Działem Infrastruktury; inżynier konsultant – członek Stowarzyszenia Inżynierów Doradców i Rzeczoznawców (SIDiR)
radca prawny Konrad Lach
magister prawa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach; associate w zespole Infrastruktury oraz Zamówień Publicznych w kancelarii SSW
Literatura
[1] Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320).
[2] Wysoczański H., Kontrakty Budowlane. Nowe warunki FIDIC, wyd. 2, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Polcen, 2018.
[3] Buczkowski S., System prawa cywilnego, t. III, cz. 2, s. 436.
[4] Radwański Z., Panowicz-Lipska J., Zobowiązania, Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 2008, s. 173.
[5] Kidyba A., Prawo handlowe, Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 2006, s. 825.
[6] Zygmunt R., „Kosztorysowanie robót budowlanych” w: Wspólnota, 2006, nr 27.
>>> Czynniki kształtujące wynagrodzenie za nadzór kontraktów infrastrukturalnych
>>> Rentowność deweloperów mieszkaniowych w Polsce. RAPORT
>>> Skutki uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę dla zakończonej inwestycji
>>> W jakim terminie przedawnia się roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane?
>>> Problem rozbieżności wartości ofert na nadzór kontraktów infrastrukturalnych
>>> Klauzula waloryzacyjna w zamówieniu publicznym na roboty budowlane
>>> Rażąco niska cena przy robotach budowlanych zgodnie z Prawem zamówień publicznych – cz. I
>>> Rażąco niska cena przy robotach budowlanych zgodnie z Prawem zamówień publicznych – cz. II
