Zagadnienie zgodnego z prawem obchodzenia się z projektami budowlanymi jest często lekceważone. To zaś prowadzi do sporów. Projekt budowlany jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego i podlega ochronie jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. To projektant jest głównym dysponentem autorskich praw majątkowych i osobistych do projektu, o ile w jakimś zakresie nie przeniósł ich w umowie na inwestora.
Zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych [1] (dalej: Prawo autorskie) nabycie egzemplarza utworu nie oznacza nabycia praw autorskich do jego dalszego wykorzystania. Tymczasem w praktyce egzemplarze projektów często stanowią przedmiot obrotu bez uregulowania kwestii przeniesienia praw własności intelektualnej. Należy jednak pamiętać, że zasady obrotu projektami architektonicznymi (w tym
dotyczącymi architektury wnętrz) oraz architektoniczno-urbanistycznymi są specyficzne.
Zgodnie z art. 61 Prawa autorskiego projekt architektoniczny można zastosować tylko do jednej budowy, chyba że w umowie z projektantem nabywca zastrzeże sobie szerszy zakres uprawnień.
Fot. © ArtStage – stock.adobe.com
>> Szczegółowy zakres i forma projektu budowlanego – zmiany z 2026 roku
>> Czy wykonawca odpowiada za realizację robót na podstawie wadliwego projektu?
>> O czym musi pamiętać projektant?
PROJEKTY TYPOWE I INDYWIDUALNE
Obecność art. 61 Prawa autorskiego w polskim porządku prawnym wynika z wieloletniej tradycji funkcjonowania tzw. projektów typowych. Są to ustandaryzowane opracowania będące przedmiotem masowego obrotu, które biura architektoniczne sprzedają wielu inwestorom. Zazwyczaj wymagają dostosowania do warunków konkretnej działki, co jest niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę. Mimo tych zmian pozostają standardowymi produktami oferowanymi przez biuro. Należy je wyraźnie odróżnić od projektów indywidualnych, które powstają na specjalne zamówienie, zgodnie z konkretnymi potrzebami klienta.
W umowach dotyczących projektów typowych (a niekiedy także indywidualnych) kwestie prawnoautorskie często nie są regulowane. Zdarza się, że transakcja odbywa się bez podpisania umowy, a nabywca otrzymuje tylko potwierdzenie zapłaty. Gdyby nie było art. 61 Prawa autorskiego, zakres tak uzyskanych uprawnień mógłby budzić wątpliwości. Zgodnie z ogólnymi zasadami nabycie fizycznego egzemplarza utworu nie skutkuje automatycznym przejęciem praw do jego dalszego wykorzystania. Ograniczenie zastosowania projektu do jednej budowy ma na celu wyeliminowanie takich niejasności.
W dalszej części artykułu:
DO JEDNEJ BUDOWY – TO ZNACZY DO CZEGO?
Zakres modyfikacji projektu
W JAKI SPOSÓB POWINNO NASTĄPIĆ NABYCIE?
Obrót wtórny i klauzule umowne
KONSEKWENCJE NIEUPRAWNIONEGO KORZYSTANIA Z PROJEKTU
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 6/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Adam Królak
radca prawny i partner Kancelaria 4K Legal
Literatura
[1] Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.).
>> Uprawnienia zamawiającego w przypadku błędnie wykonywanego projektu
>> Odpowiedzialność karna z art. 160 Kodeksu karnego – czy może dotyczyć projektanta?
>> Czy wykonawca odpowiada za realizację robót na podstawie wadliwego projektu?
>> Dziedziczenie praw autorskich do projektu
