– Guten Tag liebe Zuhörer, guten Tag Herr Deka! Heute möchten wir mit unserem Experte über die Rasengleise sprechen, die zusammen mit den Gründächern und -wänden das Zeichen des wachsenden Umweltbewusstseins sind. Und heutzutage erfreuen sie sich immer größerer Beliebtheit. Herr Deka, stimmen Sie mir zu?
– Guten Tag liebe Zuhörer, guten Tag Herr Redakteur! Ja, das stimmt. Es muss aber betont werden, dass sie keine Neuigkeit sind. Ihre Wurzeln reichen bis ins frühe 20. Jahrhundert zurück. Um den Straßenbahnverkehr vom restlichen Verkehr trennen zu können, hat man den besonderen Bahnkörper gebaut, den man dann oft begrünt hat. In den 1930er Jahren hat man aber wegen der zunehmenden Anforderungen im Gleisbau, insbesondere im Hinblick auf den Korrosionsschutz und die elektrische Isolierung, mit dieser Praxis Schluss gemacht.
– Und warum kommen wir jetzt zu ihr zurück?
– Die Grüne Gleise sind kein Selbstzweck. Sie tragen zur Verbesserung des Stadtbildes und seiner Verkehrsunternehmen bei. Von den Rasengleisen profitiert auch unsere Umwelt. Die Regenwasserrückhaltung in begrünten Gleisbereichen beträgt im Jahresmittel zwischen 50% und 70% der Niederschlagsmenge pro m2. Die Vegetationssysteme schützen den Boden bzw. den Oberbau vor direkter Sonneneinstrahlung und dank einer geringeren Wärmespeicherkapazität kühlen die Fläche nachts besser aus. Die Grüngleise binden effektiv die Schadstoffe und mindern die Lärmbelastung. Sie schaffen neue Grünflächen in der Stadt und tragen zur Biodiversität bei.
– Im Falle der Gleisbegrünung wäre es empfehlenswert, sowohl über die gleistechnischen als auch die gärtnerischen Kenntnisse und Erfahrungen zu verfügen.
– Ja, das stimmt. Der Bau von Grüngleisen unterscheidet sich grundlegend darin, ob wir mit einer festen Fahrbahn oder mit einem offenen Oberbau zu tun haben, dessen Basis die Schotterbettung und die Querschwellen bilden. Die Begrünung in diesem Fall erfolgt durch das Verfüllen der Schwellenzwischenräume mit einer Vegetationstragschicht. Über dem Schotter wird oft ein Trennvlies oder eine Filtermatte verlegt, um das
Vermischen von Substrat und Schotter zu verhindern. Wenn es um die feste Fahrbahn geht, ist es notwendig , eine Schutz- und Speichermatte einzusetzen, die die Betonplatte schützt und gleichzeitig Feuchtigkeit für die Pflanzen speichert. Man soll auch über die Drainageelemente nicht vergessen, die überschüssiges zu den Entwässerungspunkten leiten. Danach wird das Substrat verlegt und am Ende die Bepflanzung. In Bezug auf die Einbauhöhe der Vegetationssysteme in das Gleis kann das Schaffen des Rasengleises auf zweierlei Weise ausgeführt werden, und zwar in Form von hochliegender und tiefliegender Eindeckung von Pflanzen. Mit der tiefliegenden Ausführungsform, in welcher Fall die Bepflanzung auf der Höhe des Schienenfußes endet, haben wir meistens im Falle von dem Schotteroberbau zu tun. Das Grundprinzip im Falle von der hochliegenden Ausführungsform ist dagegen das Streben danach, dass die Vegetation je nach der Art der angewendeten Schiene, bis zur Schienenoberkante oder maximal 1,5–30 cm darunter reicht.
– Welche Arten von Pflanzen finden die Anwendung bei Rasengleisen?
– Die am häufigsten gewählte Variante ist extensive Begrünung, da sie sehr widerstandsfähig und wartungsarm ist. Dazu zählen: Sedum, Moose und Kräuter. Eine andere Gruppe bildet intensive Begrünung, genauer gesagt der Gebrauchsrasen.
– Unsere Sendezeit ist leider um. Auf Wiederhören liebe Zuhörer, auf Wiederhören Herr Deka!
– Auf Wiederhören!
Zielone torowiska
– Dzień dobry, drodzy słuchacze! Dzień dobry, panie Deka! Dzisiaj chcielibyśmy porozmawiać z naszym ekspertem o zielonych torowiskach, które wraz z zielonymi dachami i ścianami są oznaką rosnącej świadomości ekologicznej. A w obecnym czasie cieszą się coraz większą popularnością. Panie Deka, czy zgodzi się pan ze mną?
– Witam państwa! Dzień dobry, panie redaktorze! Tak, to prawda. Należy jednak podkreślić, że zielone torowiska nie są żadną nowością. Ich korzenie sięgają początku XX w. Aby odseparować wówczas ruch tramwajowy od ruchu pozostałych pojazdów, budowano specjalne podtorza, które następnie obsadzano roślinnością. Ze względu na rosnące wymagania w zakresie budowy torów, szczególnie w aspekcie ochrony antykorozyjnej i izolacji elektrycznej, w latach 30. XX w. zaniechano tej praktyki.
– A dlaczego teraz do niej wracamy?
– Zielone torowiska nie są celem samym w sobie. Przyczyniają się do poprawy wizerunku miasta i efektywności funkcjonowania transportu publicznego. Z zielonych torowisk czerpie korzyść również nasze środowisko naturalne. Retencja wody deszczowej w porośniętych roślinnością torach wynosi średnio od 50 do 70% łącznej ilości rocznych opadów przypadającej na m2. Obszary roślinne chronią glebę i nawierzchnię torów przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, a dzięki mniejszej zdolności do magazynowania ciepła lepiej schładzają nawierzchnię w nocy. Zielone torowiska skutecznie wiążą zanieczyszczenia oraz redukują hałas. Tworzą nowe przestrzenie zielone w mieście i przyczyniają się do bioróżnorodności.
– W przypadku zazieleniania torów wskazane jest posiadanie wiedzy oraz umiejętności inżynieryjnych zarówno w zakresie konstrukcji torowych, jak i ogrodnictwa.
– Tak, zgadza się. Budowa zielonych torów różni się zasadniczo w zależności od tego, czy mamy do czynienia z bezpodsypkową konstrukcją nawierzchni kolejowej czy też z podsypkową, której bazę tworzą podsypka z tłucznia i podkłady kolejowe. Zazielenienie w tym wypadku uzyskuje się poprzez wypełnienie substratem przestrzeni między podkładami. Na tłuczniu często układa się włókninę rozdzielającą lub matę filtracyjną, aby zapobiec mieszaniu się go z podłożem. W przypadku konstrukcji bezpodsypkowych konieczne jest zastosowanie maty ochronnej i retencyjnej, która ma za zadanie zabezpieczenie płyty betonowej, a jednocześnie zatrzymanie wilgoci dla roślin. Ważnym krokiem jest również zamontowanie elementów drenażowych odprowadzających nadmiar wody deszczowej do punktów odpływowych. Kolejny etap stanowi ułożenie substratu i wykonanie nasadzenia. Przyjmując jako kryterium wysokość zabudowy systemów roślinnych w torze, tworzenie zielonego torowiska można zasadniczo zrealizować na dwa sposoby, a mianowicie w postaci niskiego i wysokiego systemu nasadzenia. Z niskim systemem roślinności, kończącym się na poziomie stopki szyny, mamy do czynienia zazwyczaj w przypadku konstrukcji podsypkowych. Natomiast generalną zasadą w przypadku wysokiego systemu nasadzenia jest dążenie do uzyskania płaszczyzny roślinnej na poziomie górnej krawędzi szyny lub maksymalnie 1,5 –3,0 cm poniżej niej, w zależności od zastosowanego rodzaju szyny.
– Czym powinniśmy się kierować przy wyborze roślin?
– Najczęściej zastosowanie znajduje roślinność ekstensywna, gdyż jest bardzo odporna oraz łatwa w utrzymaniu. Do tej grupy należą: rozchodniki, mchy i zioła. Innym klasycznym rozwiązaniem są torowiska trawiaste.
– Niestety, nasz czas antenowy dobiegł końca. Do usłyszenia, drodzy słuchacze, do usłyszenia, panie Deka!
– Do usłyszenia!
Słowniczek/Vokabeln
Grüngleis/Rasengleis n – torowisko zielone
Umweltbewusstsein n – świadomość ekologiczna
Grüne Gleise pl – zielone tory
Straßenbahnverkehr m – ruch tramwajowy
Bahnkörper m – torowisko
begrünen – zazieleniać
Gleisbau m – budowa torów
Korrosionsschutz m – ochrona antykorozyjna
Isolierung f – izolacja
Selbstzweck m – cel sam w sobie
Regenwasserrückhaltung f – retencja wody deszczowej
Jahresmittel n – średnia roczna
Niederschlagsmenge f – ilość opadów
Vegetationssystem n – obszar roślinny
Oberbau m – nawierzchnia torów
Sonneneinstrahlung f – promieniowanie słoneczne
Wärmespeicherkapazität f – zdolność do magazynowania ciepła
auskühlen – schładzać
binden – wiązać
Schadstoff m – substancja szkodliwa
mindern – redukować
Grünfläche f – teren zielony
Biodiversität f – bioróżnorodność
feste Fahrbahn f – bezpodsypkowa konstrukcja nawierzchni kolejowej
offener Oberbau m – podsypkowa konstrukcja nawierzchni kolejowej
Schotterbettung f – podsypka z tłucznia
Querschwelle f – podkład kolejowy
Verfüllen n – wypełnienie
Schwellenzwischenraum m – przestrzeń między podkładami
Vegetationstragschicht f – substrat
Trennvlies n – włóknina rozdzielająca
Filtermatte f – mata filtracyjna
Schutzmatte f – mata ochronna
Speichermatte f – mata retencyjna
Einbauhöhe f – wysokość zabudowy
Schienenfuß m – stopka szyny
Schienenoberkante f – górna krawędź szyny
Sedum m – rozchodnik
Moos n – mech
Kraut n – zioło
Użyteczne zwroty/Nützliche Ausdrücke
hochliegende und tiefliegende Eindeckung von Pflanzen – niski i wysoki system nasadzenia
Przygotowała Agnieszka Czech
