– Guten Tag liebe Zuhörer! Guten Tag Herr Deka! Nach Ihrem Wunsch werden wir heute über Gasdetektionssysteme sprechen, die uns nicht nur lassen, sich sicher in eigenen vier Wänden zu fühlen, sondern überall dort, wo das Risiko eines Gaslecks und damit nicht selten einer Gasexplosion potenziell besteht. Herr Deka, wo werden die Gasdetektionssysteme eingesetzt und warum ist das so wichtig?
– Guten Tag liebe Zuhörer! Guten Tag Herr Redakteur! Wir dürfen nicht vergessen, dass die Gase sehr heimtückische Substanzen sind. Sie sind in den meisten Fällen geruchslos und mit dem Auge nicht zu erkennen, sodass sie problemlos z.B. zur Vergiftung oder sogar zum Tod beitragen können. Zu den wichtigsten Anwendungsbereichen von Gaswarnsystemen gehören u.a.: petrochemische Industrie, Pharmaindustrie, Produktionshallen, Lackierereien, Krankenhäuser, Forschungslabore, Bergwerke, unterirdische Tunnel, Wohnhäuser oder Garagen. Es ist auch erwähnenswert, dass Gasdetektionssysteme nicht nur der Warnung vor lebensgefährlichen Stoffen dienen. Es sind auch Geräte, die die Luftqualität in Räumen ständig überwachen.
– Herr Deka, woraus setzt sich das Gasdetektionssystem zusammen?
– Es besteht vor allem aus Gasmeldern, einer Signalzentrale, optisch – akustischen Signaleinrichtungen, Ausführungsgeräten, Verkabelung und Notstromversorgung. Das Hauptelement des Gasdetektors bildet der Gassensor, der Gaskonzentration, Temperatur und Luftfeuchtigkeit kontrolliert. Die Hauptaufgabe der Signalzentrale besteht darin, die von den Sensoren kommenden Signale zu verarbeiten, ihre Werte mit den Grenzwerten zu vergleichen und wenn nötig, einen Alarm auszulösen. Die optisch-akustischen Signaleinrichtungen, die in Form von Warnlampen, Sirenen, Displays oder Warnmeldungen vorkommen, informieren über die Gefahr. Und die durch die Zentrale gesteuerten Ausführungsgeräte können z.B. automatisch das Gasabsperrventil öffnen oder die Lüftung einschalten.
– Herr Deka, soviel ich weiß, die Art des angewendeten Sensors hängt direkt von dem zu messenden Gas oder der Detektionsgenauigkeit ab.
– Ja, das stimmt. Die am häufigsten verwendeten Sensoren zur Erkennung giftiger Gase wie Kohlendioxid, Schwefelwasserstoff, Stickstoffoxid oder Sauerstoff sind elektrochemische Sensoren. Sie bestehen aus einer Arbeitselektrode, einer Gegenelektrode und einer Elektrolytschicht. Zur Erkennung brennbarer Gase wie Butan, Propan und Methan verwendet man am meisten katalytische Diffusionssensoren. Ihr Grundprinzip beruht auf dem Nutzen einer katalytischen Verbrennung an der Oberfläche eines beheizten Drahtes, damit das Gas erkannt werden kann. Infrarot-Gassensoren erfassen die Gase wie Kohlendioxid oder Kohlenwasserstoffe, die die Infrarotstrahlung aufnehmen. Erwähnenswert sind auch Halbleiter-Gassensoren, die zur Detektion von giftigen und brennbaren Gasen aber auch zur Luftqualitätskontrolle dienen. Dazu nutzen sie Halbleitermaterialien, deren Leitfähigkeit im Kontakt zu verschiedenen Gasen geändert wird.
– Können die Gasmelder beliebig platziert werden?
– Das kommt auf das zu erkennende Gas. Und so z.B. sollen Gasmelder für Butan und Propan unten und diese für Methan- oder Erdgas eher oben im Raum angebracht werden.
– Außer von Ihnen erwähnten stationären Gasdetektoren gibt es auch tragbare Gasmelder.
– Jawohl. Sie können überall mitgenommen werden und immer dann eingesetzt werden, wenn es nötig ist.
– Unsere Zeit ist leider um. Ich hoffe, dass Sie bei uns zu Gast auch nächsten Monat sein werden. Auf Wiederhören!
– Auf Wiederhören!
Systemy detekcji gazów
– Dzień dobry, drodzy słuchacze! Dzień dobry, panie Deka! Zgodnie z państwa życzeniem porozmawiamy dzisiaj o systemach detekcji gazów, które pozwalają nam czuć się bezpiecznie nie tylko w naszych własnych czterech ścianach, ale wszędzie tam, gdzie istnieje potencjalne ryzyko wycieku gazu, a co za tym idzie, nierzadko eksplozji. Panie Deka, gdzie stosuje się tego rodzaju systemy i dlaczego jest to takie ważne?
– Witam państwa! Dzień dobry, panie redaktorze! Musimy przede wszystkim pamiętać, że gazy to bardzo podstępne substancje. W większości przypadków są bezwonne i niewidoczne dla oka, przez co mogą łatwo doprowadzić do zatrucia lub nawet śmierci. Do najważniejszych obszarów zastosowania systemów detekcji gazów należą m.in.: przemysł petrochemiczny i farmaceutyczny, hale produkcyjne, lakiernie, szpitale, uniwersytety, laboratoria badawcze, kopalnie, tunele podziemne, domy mieszkalne oraz garaże. Warto tutaj wspomnieć, że systemy detekcji gazów nie tylko ostrzegają nas przed obecnością zagrażających życiu substancji. To również urządzenia, które na bieżąco monitorują jakość powietrza w pomieszczeniach.
– Panie Deka, z jakich elementów składa się system detekcji gazów?
– Tworzą go przede wszystkim czujki gazu, centrala sterująca, optyczno-akustyczne urządzenia sygnalizacyjne i wykonawcze, okablowanie oraz zasilanie awaryjne. Głównym elementem detektora jest czujnik gazu, który monitoruje jego stężenie, temperaturę oraz wilgotność powietrza. Centrala jest odpowiedzialna za przetwarzanie sygnałów płynących z sensorów, porównywanie ich z wartościami granicznymi i w razie potrzeby aktywowanie alarmu. Sygnalizatory optyczno-akustyczne w postaci lampek ostrzegawczych, syren, wyświetlaczy oraz komunikatów ostrzegawczych informują o zagrożeniu. Natomiast urządzenia wykonawcze, sterowane przez centralę, mogą np. automatycznie zamknąć zawór odcinający gaz lub włączyć wentylację.
– Panie Deka, o ile mi wiadomo, typ zastosowanego czujnika zależy bezpośrednio od rodzaju mierzonego gazu lub wymaganego poziomu dokładności detekcji.
– Tak, to prawda. Najczęściej stosowanymi sensorami do rozpoznawania gazów toksycznych, takich jak dwutlenek węgla, siarkowodór, tlenek azotu czy tlen, są czujniki elektrochemiczne. Składają się one z elektrody roboczej, przeciwelektrody oraz warstwy elektrolitu. Do wykrywania gazów palnych, takich jak butan, propan i metan, najczęściej używa się katalitycznych sensorów dyfuzyjnych. Ich zasada działania opiera się na wykorzystaniu spalania katalitycznego na powierzchni podgrzewanego drutu. Sensory działające w podczerwieni wykrywają gazy, takie jak dwutlenek węgla i węglowodory, które pochłaniają promieniowanie podczerwone. Warto wspomnieć również o sensorach półprzewodnikowych, służących do detekcji gazów toksycznych i palnych, ale także do kontroli jakości powietrza. Wykorzystują one materiały półprzewodnikowe, których zdolność przewodzenia zmienia się w kontakcie z różnymi gazami.
– Czy czujki gazu mogą być dowolnie umiejscowione?
– To zależy od rodzaju rozpoznawanego gazu. I tak na przykład detektory wykrywające butan i propan powinny być montowane nisko, a te rejestrujące metan lub gaz ziemny – raczej wysoko.
– Oprócz wspomnianych przez pana stacjonarnych detektorów gazów istnieją również przenośne.
– Tak jest. Można je wszędzie ze sobą zabrać i użyć zawsze wtedy, gdy jest to konieczne.
– Nasz czas niestety dobiegł końca. Mam nadzieję, że będą państwo gośćmi naszej audycji również w przyszłym miesiącu. Do usłyszenia!
– Do usłyszenia!
Słowniczek/Vokabeln
Gasdetektionssystem n – system detekcji gazów
Gasleck n – wyciek, nieszczelność
Gasexplosion f – eksplozja gazu
heimtückisch – podstępny
geruchslos – bezwonny
lebensbedrohlich – zagrażający życiu
Gasmelder m – czujka gazu
Signalzentrale f – centrala sterująca
Signaleinrichtung f – urządzenia sygnalizacyjne
Ausführungsgerät n – urządzenie wykonawcze
Notstromversorgung f – zasilanie awaryjne
Gasdetektor m – detektor gazu
Gassensor m – czujnik gazu
Gaskonzentration f – stężenie gazu
Luftfeuchtigkeit f – wilgotność powietrza
Grenzwert m – wartość graniczna
Warnlampe f – lampka ostrzegawcza
Gasabsperrventil n – zawór odcinający
Kohlendioxid n – dwutlenek węgla
Schwefelwasserstoff m – siarkowodór
Stickstoffoxid n – tlenek azotu
elektrochemisch – elektrochemiczny
Arbeitselektrode f – elektroda robocza
Gegenelektrode f – przeciwelektroda
Elektrolytschicht f – warstwa elektrolitu
Butan n – butan
Propan n – propan
Methan n – metan
katalytisch – katalityczny
Diffusionssensor m – sensor dyfuzyjny
Infrarot-Gassensor m – sensor działający w podczerwieni
Kohlenwasserstoff m – węglowodór
Halbleiter-Gassensor m – czujnik półprzewodnikowy
Halbleitermaterial n – materiał półprzewodnikowy
Leitfähigkeit f – zdolność przewodzenia
stationär – stacjonarny
tragbar – przenośny
Użyteczne zwroty/Nützliche Ausdrücke
sich sicher in eigenen vier Wänden fühlen pl – czuć się pewnie we własnych czterech ścianach
und damit – a co za tym idzie
Alarm auslösen m – aktywować alarm
mit dem Auge nicht zu erkennen n – niewidoczne dla oka
Przygotowała Agnieszka Czech
