Czy możliwe jest wydanie pozwolenia na budowę po zakończeniu robót, jeśli wcześniejsze zostało uchylone? Jaka jest praktyka organów w świetle ustaw i orzecznictwa sądowego?
Fot. © A2Z AI – stock.adobe.com
>>> Działka z niedokończoną budową – okazja czy kłopot?
>>> Wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę
>>> Wydłużenie trzyletniego terminu wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę
>>> Inwestor się pospieszył – pozwolenie będzie nieważne?
Podstawą wykonywania robót budowlanych jest ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Ewentualne zaskarżenie do sądu administracyjnego takiej decyzji nie wstrzymuje jej wykonania (chyba że organ bądź sąd postanowią wstrzymać jej wykonalność w przypadkach opisanych w art. 61 § 2 lub 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [1]). Postępowanie sądowoadministracyjne jest długotrwałe. Zdarza się zatem, że podczas rozpoznawania skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę obiekt budowlany zostanie zrealizowany. Możliwe jest też usunięcie pozwolenia z obrotu prawnego w wyniku postępowań nadzwyczajnych: wznowieniowego bądź stwierdzenia nieważności decyzji. Każdorazowo wyeliminowanie pozwolenia na budowę stwarza nową sytuację procesową – sprawa trafia ponownie do rozpoznania przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Od 19 września 2020 r.1 w takim wypadku niewątpliwie można wydać pozwolenie na budowę następczo, mimo zakończenia robót budowlanych, co jednoznacznie wynika z art. 37 ust. 2 zd. 2 ustawy – Prawo budowlane [3] (dalej: p.b.). Problematyczne jest natomiast to, w jaki sposób organ winien załatwić sprawę, gdy pozwolenie wydano przed 19 września 2020 r., lecz zostało ono później wyeliminowane z obrotu prawnego. W praktyce działania organów można spotkać się z następującymi podejściami:
- W odniesieniu do obiektów budowlanych, wykonanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, właściwym trybem legalizacji jest przeprowadzenie postępowania uregulowanego w 50 ust. 1 i art. 51 p.b. W tym przypadku postępowanie o pozwolenie na budowę staje się bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, nie ma bowiem przepisu, który pozwalałby je wydać w odniesieniu do obiektu, który został zrealizowany2.
1 Data wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw [2].
2 Por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2025 r. [4].
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 12/2025 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Jagoda Gilewicz-Rachowska
radca prawny, partner w DGR Kancelaria Radców Prawnych Dobrowolski, Gilewicz-Rachowska sp.p.
Literatura
[1] Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
[2] Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.).
[3] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418).
