Wprowadzona pod koniec 2025 r. nowelizacja Prawa budowlanego jest określana dużą z uwagi na zakres zmian. Ustawodawca zmienił zarówno elementy materialne wpływające na kwalifikację obiektów i robót, jak i procedury dotyczące prowadzenia postępowań, formułowania środków zaskarżenia oraz reakcji organów nadzoru na nieprawidłowości w toku robót. W tym artykule zostaną omówione zmiany, które weszły w życie od stycznia.
Laura Waloszczyk
radca prawny Gut & Wspólnicy Kancelaria Prawna
W artykule:
- Nowelizacja Prawa budowlanego – przepisy przejściowe
- Cyfryzacja procesu budowlanego
- Katalog robót niewymagających pozwolenia i konieczność ostrożnej kwalifikacji
- Pozwolenie na budowę a ochrona ludności: Nowe doświadczenia inwestora
- Zgłoszenie kwalifikowane i dodatkowe załączniki
- Odwołania i zażalenia po 7 stycznia 2026 roku
- „Żółta kartka” jako instrument nadzoru i możliwość usunięcia naruszeń
- Uproszczone podejście do istotnych odstępstw po upływie 10 lat
Nowelizacja Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane [1] (dalej: p.b.), wprowadzona Ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw [2], w zasadniczej części obowiązuje od 7 stycznia 2026 r. Wyjątek stanowią: jeden przepis, który wszedł w życie 1 stycznia 2026 r., oraz rozwiązania obejmujące pakiet definicji ustawowych i dotyczące odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, które zaczną obowiązywać 20 września 2026 r.
Przepisy przejściowe
Istotnym elementem reformy, zwłaszcza z perspektywy podmiotów, których inwestycje są w toku, jest mechanizm przejściowy. W określonych sytuacjach nakazuje on stosowanie nowych przepisów także do spraw już rozpoczętych. W konsekwencji samo złożenie wniosku przed 7 stycznia 2026 r. nie przesądza o tym, że postępowanie będzie prowadzone na dotychczasowych zasadach, jeżeli wniosek nie został rozpoznany przed wejściem w życie nowelizacji.
Wymusza to weryfikację już rozpoczętych postępowań pod kątem zgodności z nowymi wymogami. Skutki zmian ujawniają się najczęściej na etapie uzupełniania braków, korekt dokumentacji oraz doprecyzowania kwalifikacji i zakresu zamierzenia.
Fot. © inthasone – stock.adobe.com
Cyfryzacja procesu budowlanego i elektroniczny dziennik budowy
Ustawodawca wyraźnie wskazuje kierunek cyfryzacji procesu budowlanego. Do najważniejszych elementów tej zmiany należy odejście od papierowej formy dziennika budowy. Wydłużono jednak okres wydawania papierowych dzienników do 31 grudnia 2031 r. Oznacza to, że od 1 stycznia 2032 r. standardem będzie prowadzenie dziennika w postaci elektronicznej (przed nowelizacją datą graniczną był 31 grudnia 2029 r.). Wyjątek stanowią roboty budowlane prowadzone na terenach zamkniętych, ustalonych decyzją Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu – w tych przypadkach nadal można stosować papierowy dziennik.
Z perspektywy podmiotów zaangażowanych w proces inwestycyjny zmiana ta wymaga uporządkowania obiegu dokumentów oraz sposobu ich archiwizacji, a także procedur weryfikacji wpisów. Co ważne, ustawa nie wprowadza wprost przepisu, który nakazywałby automatyczne przeniesienie każdego papierowego dziennika do systemu EDB po 1 stycznia 2032 r. Nowelizacja dotyczy wyłącznie wydawania nowych dzienników.
Redakcja poleca:
- Co sprawdza urząd przed wydaniem pozwolenia na budowę
- Skutki uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę dla zakończonej inwestycji
- Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – między oświadczeniem inwestora a sprzeciwem właściciela
Katalog robót niewymagających pozwolenia i konieczność ostrożnej kwalifikacji
Zmodyfikowano katalog robót niewymagających pozwolenia na budowę, jednak nie zmieniono podstawowej zasady: pozwolenie pozostaje regułą, a zwolnienia są wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy. Należy stosować domniemanie, że jeśli nie ma wyraźnego wyjątku w ustawie, wymagane jest
uzyskanie pozwolenia na budowę.
Nie można się zatem ograniczać do mechanicznego odczytania art. 29 p.b. Na kwalifikację obowiązków wpływają także przepisy szczególne, w tym dotyczące ochrony zabytków oraz reżimy administracyjne związane z konkretną nieruchomością i charakterem zamierzenia. Kwalifikację trybu zawsze należy prowadzić w pełnym kontekście prawnym. Błędne przyjęcie, że inwestycja korzysta ze zwolnienia, może skutkować sankcjami ze strony organów nadzoru budowlanego.
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 7/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Literatura
[1] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.).
[2] Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1847).
[3] Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1907 ze zm.).
