Wzrost intensywności eksploatacji i starzenie się konstrukcji mostowych wymagają nowego podejścia do oceny ich trwałości. Kluczowe znaczenie zyskują zintegrowane narzędzia diagnostyczne i prognostyczne. Trwałość staje się miernikiem jakości zarządzania obiektem, a nie tylko cechą projektową.
Zagadnienie trwałości obiektów mostowych, szczególnie o konstrukcji stalowej, nabiera obecnie coraz większego znaczenia w kontekście rosnących wymagań eksploatacyjnych, ograniczonych zasobów finansowych oraz dążenia do zrównoważonego zarządzania infrastrukturą transportową [1]. Trwałość rozumiana jest jako zdolność mostu do spełniania wymagań użytkowych przez założony okres, mimo oddziaływania czynników środowiskowych, obciążeń mechanicznych i naturalnego procesu starzenia się materiałów, bez istotnego pogorszenia jego właściwości czy generowania nadmiernych kosztów utrzymania [2, 3].
Fot. autora
Współczesne zarządzanie infrastrukturą mostową nie może ograniczać się wyłącznie do klasycznych przeglądów technicznych i reaktywnego podejścia do napraw. Konieczne jest wdrażanie zintegrowanych systemów oceny stanu technicznego oraz nowoczesnych narzędzi predykcyjnych, które umożliwiają prognozowanie zmian trwałości w czasie oraz wspierają proces podejmowania decyzji dotyczących remontów, modernizacji i rozbiórek. Trwałość mostu staje się nie tylko cechą projektową, ale także funkcją jakości zarządzania, planowania utrzymania oraz skuteczności stosowanych metod diagnostycznych.
Zgodnie z ujęciem technicznym trwałość wyrażana jest jako okres eksploatacji, w którym określone właściwości użytkowe nie ulegają degradacji poniżej ustalonego poziomu granicznego, wyznaczanego przez stany graniczne nośności i użytkowania [4]. Instrukcja europejska dotycząca zarządzania mostami [5] wskazuje na różne typy trwałości: funkcjonalną, strukturalną, ekonomiczną i użytkową, co dodatkowo podkreśla konieczność wieloaspektowej oceny kondycji obiektów inżynierskich.
W tym kontekście coraz większą rolę odgrywają systemy eksperckie, które dzięki integracji danych historycznych, inspekcyjnych oraz środowiskowych wspomagają zarządców infrastruktury w podejmowaniu decyzji opartych na wiedzy, a nie jedynie na intuicji czy interwencji doraźnej. Odpowiednio zaprojektowane modele prognostyczne mogą znacząco zwiększyć efektywność kosztową eksploatacji mostów, a zarazem przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa użytkowników i ograniczenia ryzyka wystąpienia poważnych awarii.
>>> Mosty podwieszone – terminologia, typy konstrukcji, przykładowe obiekty
>>> Prawne aspekty utrzymania obiektów mostowych
>>> Trwałość mostów pod kontrolą. WYWIAD
>>> Czy stać nas na budowę oryginalnych mostów?
Postęp techniczny w budownictwie, jaki dokonuje się na przestrzeni ostatnich lat, dotyczy nie tylko powstawania nowych materiałów i technologii, ale też przede wszystkim rozwoju narzędzi cyfrowych w projektowaniu, wykonawstwie, utrzymaniu i zarządzaniu obiektami budowlanymi, w tym mostowymi. Jednocześnie obserwuje się systematyczne nasilanie negatywnych oddziaływań na mosty, takich jak: wzrost obciążeń, zwiększenie intensywności przejazdów ponadnormatywnych oraz pogorszenie stanu środowiska przejawiające się wzrostem jego agresywnego wpływu na konstrukcje mostowe. Na to nakłada się także naturalny proces starzenia się obiektów mostowych.
W dalszej części artykułu:
Zarządzanie infrastrukturą mostową w Polsce
Zarządzanie drogowymi obiektami mostowymi – SGM
Zarządzanie kolejowymi obiektami mostowymi
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 12/2025 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
prof. dr hab. inż. Adam Wysokowski
kierownik Zakładu Inżynierii Drogowej, Kolejowej, Mostów i Tuneli, Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Budownictwa;
przewodniczący Związku Mostowców RP
Literatura
[1] Wysokowski A., Trwałość mostów stalowych. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2022.
[2] European Commission, Durability and the Construction Products Directive: Guidance Paper Fconcerning the Construction Products Directive 89/106/EEC, CONSTRUCT 99/367, July 1999.
[3] Ściślewski Z., Trwałość budowli. Kielce: Politechnika Świętokrzyska, 1995.
[4] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1518) .
[5] OECD Scientific Expert Group, Bridge Management: A Report Prepared by an OECD Scientific Expert Group, Road Transport Research. Paris: OECD, 1992.
