Mosty podwieszone należą do najbardziej spektakularnych i eleganckich konstrukcji inżynierskich. Strzeliste pylony i setki stalowych cięgien rozpiętych niczym struny harfy robią wrażenie. Ale czym dokładnie są i gdzie znajdziemy te największe w Polsce i na świecie?
Most podwieszony (ang. cable-stayed bridge) to konstrukcja, w której pomost, czyli jezdnia, jest podtrzymywany przez proste, ukośne cięgna (wanty), biegnące bezpośrednio od pylonu do pomostu. Kluczową cechą tego rozwiązania jest bezpośrednie połączenie lin z pomostem – w odróżnieniu od budowy mostu wiszącego.
Fot. © Shinum – stock.adobe.com
>>> Prawne aspekty utrzymania obiektów mostowych
>>> Praca podsypki tłuczniowej na obiekcie mostowym
>>> Czy stać nas na budowę oryginalnych mostów?
W mostach wiszących (ang. suspension bridge) – takich jak Golden Gate w San Francisco, zaprojektowany przez Josepha B. Straussa, ucznia słynnego polskiego inżyniera Rudolfa Modrzejewskiego – pomost wisi na pionowych linach (wieszakach) przymocowanych do głównych kabli nośnych. Kable te są rozpięte łukowo między pylonami i zakotwione w masywnych przyczółkach.
Pomost nie jest więc bezpośrednio połączony z pylonami. Obrazowo można to ująć tak: most podwieszony przypomina wachlarz lin rozchodzących się od masztu, natomiast most wiszący – hamak, w którym ciężar przenoszą główne liny, a wieszaki jedynie przekazują obciążenie.
Mosty podwieszone i wiszące należą do najbardziej efektownych konstrukcji, ale w praktyce częściej spotyka się prostsze rozwiązania, np. mosty belkowe i łukowe.
W mostach belkowych (ang. beam bridge) pomost opiera się bezpośrednio na filarach (podporach). Obciążenia użytkowe i od ciężaru własnego przenoszone są poprzez zginanie belek i ściskanie podpór. Jednak długość przęsła jest ograniczona – bez dostawiania podpór lub łuków nie można uzyskać tak dużych rozpiętości jak w konstrukcjach podwieszonych z zastosowaniem cięgien.
W mostach łukowych (ang. arch bridge) ciężar konstrukcji i ruchu przenoszony jest przez łuk, który pracuje głównie na ściskanie. Pomost może się znajdować nad łukiem lub pod nim, zawieszony na wieszakach. W stosunku do tego typu konstrukcji w mostach podwieszonych główną rolę nośną przejmują pylony oraz liny pracujące na rozciąganie, które bezpośrednio podtrzymują pomost [1].
>>> Trwałość mostów pod kontrolą. WYWIAD
>>> Mechanizmy uszkodzeń obiektów mostowych w wyniku powodzi
Wybrane typy mostów. Rys. © a7880ss – stock.adobe.com
Mosty podwieszone –terminologia
W języku potocznym i w mediach mosty podwieszone bywają określane jako „wantowe”. Nazwa ta kojarzy się z żeglarstwem – wanty to liny stabilizujące maszt na żaglowcu. W przypadku mostów liny podtrzymują ciężar pomostu i przekazują go na pylony. Choć niektórzy inżynierowie zwracają uwagę na nieprecyzyjność tego określenia, termin „most wantowy” jest poprawny. Jego definicja znajduje się w Wielkim słowniku języka polskiego: „most zawieszony na stalowych linach lub łańcuchach, przymocowanych do wysokich podpór” [2]. Termin „wanty” na określenie lin i cięgien w mostach podwieszonych przewija się przez fachową literaturę techniczną.
W terminologii technicznej i praktyce inżynierskiej oba terminy: „most podwieszony” i „most wantowy” są uznawane za równoważne i stosuje się je zamiennie. Pierwszy akcentuje funkcję konstrukcyjną (pomost jest podwieszony), drugi – element nośny (wanty).
W dalszej części artykułu:
Mosty podwieszone w Polsce
Typowe konstrukcje mostów podwieszonych
Rekordowe obiekty – analiza kluczowych elementów konstrukcyjnych
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 12/2025 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Rafał Dybicz
biegły sądowy; rzeczoznawca PSRiBS; wykładowca akademicki
