Prawny obowiązek stosowania urządzeń, których celem jest usuwanie dymu z klatek schodowych lub zapobieganie ich zadymieniu, wiąże się z pewnymi ograniczeniami zarówno dla projektanta, jak i wykonawcy. Powoduje to realne problemy, które ujawniają się na różnych etapach realizacji inwestycji.
Systemy oddymiania klatek schodowych – zarówno grawitacyjnego, jak i z napowietrzaniem mechanicznym – są kluczowe dla bezpieczeństwa pożarowego budynków. Ich prawidłowe wykonanie wymaga jednak ścisłej koordynacji międzybranżowej i świadomości istniejących ograniczeń technicznych. Choć rozwiązania te są powszechnie znane projektantom, to w praktyce istotne problemy pojawiają się zazwyczaj na etapie wykonawstwa. Ich skutki mogą wręcz uniemożliwić działanie układu zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej.
W artykule opisano trudności związane z montażem systemów oddymiania w klatkach schodowych, z którymi eksperci spotykają się najczęściej – nie tylko podczas opiniowania projektów lub ich realizacji, lecz także w czasie odbiorów inwestycji.
W zależności od zastosowanego rozwiązania projektowego i określonych przez przepisy prawa oraz obowiązujące normy wymagań klatki schodowe mogą być:
- oddymiane i napowietrzane grawitacyjnie lub
- oddymiane grawitacyjnie i napowietrzane.
W każdym przypadku dla efektywnego działania systemu konieczne jest zapewnienie skutecznego usuwania dymu oraz właściwego dopływu powietrza kompensacyjnego.
>>> Wpływ użytkowania na właściwości drzwi przeciwpożarowych
>>> Po co stosuje się system sygnalizacji pożarowej?
>>> Hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe – wymagania
>>> Klasyfikacja ogniowa i badanie ognioodporności przepustów instalacyjnych
Fot. © Nikodem – stock.adobe.com
Systemy oddymiania klatek schodowych – wymagania prawne
Obowiązek stosowania urządzeń służących usuwaniu dymu z klatek schodowych lub zapobiegających zadymieniu tych przestrzeni wynika bezpośrednio z przepisów techniczno-budowlanych. Zostały one zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1]. § 245 tego aktu stanowi, że klatki schodowe przeznaczone do ewakuacji ze strefy pożarowej:
1) ZL II w budynku niskim (N);
2) ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V w budynku średniowysokim (SW);
3) PM o gęstości obciążenia ogniowego powyżej 500 MJ/m2 lub zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem w budynku niskim (N) bądź średniowysokim (SW)
– powinny być obudowane i zamykane drzwiami dymoszczelnymi oraz wyposażone w urządzenia, które zapobiegają zadymieniu lub służą do usuwania dymu, i są uruchamiane samoczynnie za pomocą systemu wykrywania dymu.
Natomiast zgodnie z § 246 tego rozporządzenia [1] klatki schodowe i przedsionki przeciwpożarowe, które stanowią drogę ewakuacyjną w budynku wysokim (W) dla stref pożarowych innych niż ZL IV i PM oraz w budynku wysokościowym (WW), powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu, a dla strefy pożarowej PM – w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.
System oddymiania klatki schodowej może być również zastosowany w celu skrócenia długości dojścia ewakuacyjnego (§ 256 ust. 1 i § 256 ust. 2 rozporządzenia [1]).
Standardami powszechnie stosowanymi w Polsce do obliczenia wymaganych parametrów systemu oddymiania i napowietrzania są:
- norma PN-B-02877-4:2025-07 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Systemy do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła – Część 4: Zasady projektowania [2];
- Wytyczne CNBOP-PIBW-0003:2016 Systemy oddymiania klatek schodowych [3].
W dalszej części artykułu:
Systemy oddymiania klatek schodowych – wymagania prawne cd.
Parametry i montaż klap dymowych wykorzystywanych jako włazy dachowe
Napowietrzanie mechaniczne systemu oddymiania
Nawiew mechaniczny a zasilanie systemu oddymiania
Okablowanie
Testy i odbiory systemu oddymiania
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 4/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
mgr inż. Łukasz Ostapiuk
rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych
Literatura
[1] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.).
[2] PN-B-02877-4:2025-07 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Systemy do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła – Część 4: Zasady
projektowania.
[3] Wytyczne CNBOP-PIB W-0003:2016 Systemy oddymiania klatek schodowych (wydanie 2, maj 2019).
