Mur oporowy nie jest ogrodzeniem. Warto zatem wyjaśnić status prawny takiej konstrukcji, która niekiedy bywa bardzo potrzebna.
W czerwcu 2025 r. eksperci portalu RynekPierwotny.pl przygotowali artykuł pod tytułem „Ogrodzenie to jednak nie urządzenie?”, który dotyczył statusu ogrodzeń na gruncie prawa budowlanego. W tym tekście pojawił się wątek muru oporowego, który jak się okazało nie może być jednak klasyfikowany jako ogrodzenie. W ramach kontynuacji tematu sprzed około pół roku, warto teraz zastanowić się nad statusem muru oporowego. Mowa bowiem o konstrukcji, której wykorzystanie czasem wydaje się absolutnie konieczne – na przykład w budownictwie jednorodzinnym oraz wielorodzinnym.
Fot. stock.adobe.com/ungvar
Mur oporowy i ogrodzenie: nie wolno ich mylić
W pierwszej kolejności warto poruszyć temat różnic pomiędzy ogrodzeniem oraz murem oporowym. W literaturze przedmiotu możemy znaleźć pogląd, zgodnie z którym jako ogrodzenie nie powinien być kwalifikowany mur pełniący funkcję konstrukcji oporowej zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego. Taki mur nie jest ogrodzeniem bez względu na to, gdzie się znajduje – na granicy z nieruchomością sąsiednią, czy też w innym miejscu działki (zobacz: A. Despot-Mładanowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 3).
Na uwagę zasługuje również Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2017 r. (sygn. akt: IV SA/Po 628/17). Mówi on bowiem, że decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu danego muru jako oporowego ma jego funkcja. Mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu z obszaru położonego wyżej. Natomiast ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, co może sugerować też charakter użytych do jej wzniesienia materiałów (zapewniających stabilność), to należy uznać, że stanowi ona mur oporowy.
>>> Ogrodzenie to jednak nie urządzenie?
>>> Ogrodzenia – wymagania oraz rodzaje dostępnych rozwiązań
>>> Bramy – rodzaje, budowa, użytkowanie, normy
Czym może być ogrodzenie – przypominamy
Skoro prócz muru oporowego wyżej mowa jest również o ogrodzeniu, to przypomnijmy, że ogrodzenie może mieć status urządzenia budowlanego, jeśli zapewnia ono użytkowanie danego obiektu budowlanego i bez tego obiektu nie spełniałoby ono swojej funkcji technicznej. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2018 r. o sygnaturze akt II OSK 1879/17 wskazuje też, że ogrodzenie działki niezabudowanej, będące samodzielną inwestycją niepowiązaną z innym obiektem budowlanym, zgodnie z przepisami nie jest urządzeniem budowlanym. Takie samodzielne ogrodzenie stanowi wówczas odrębny obiekt budowlany.
Mur oporowy: jaka jest jego kwalifikacja budowlana?
W związku z powyższym, rodzi się pytanie, jaki status prawny na gruncie prawa budowlanego posiada mur oporowy. Orzecznictwo potwierdza, że mur oporowy jest budowlą, co zresztą sugeruje również artykuł 3 punkt 3 prawa budowlanego. Jako przykład interesującego orzeczenia można wskazać Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r. (sygnatura akt: VII SA/Wa 1778/21).
To orzeczenie mówi, że: „mur oporowy nie został uwzględniony przez ustawodawcę jako budowla zwolniona od uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż nie znajduje się w zamkniętym katalogu takich obiektów, określonym w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego. Należy również zauważyć, że art. 30 ust. 1 tejże ustawy także nie przewiduje możliwości zgłoszenia muru oporowego organowi administracji architektoniczno-budowlanej”.
Uwaga: mamy zmiany dotyczące murów oporowych
Eksperci portalu RynekPierwotny.pl w nawiązaniu do wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r. (sygnatura akt: VII SA/Wa 1778/21) zwracają jednak uwagę na niedawną zmianę prawną. Mianowicie, od 7 stycznia 2026 r. w ustawie prawo budowlane pojawił się artykuł 29 ustęp 2 punkt 38. Zgodnie z nim, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia (o którym mowa w art. 30 prawa budowlanego), budowa konstrukcji oporowych o wysokości nie większej niż 0,80 metra.
Ta zmiana, którą wprowadziła ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1847), ma na celu przede wszystkim ułatwienie życia inwestorom zamierzającym zbudować niewielkie mury oporowe. Jak mówi uzasadnienie do ustawy z dnia 4 grudnia 2025 roku, mury oporowe o wysokości do 80 centymetrów są na tyle proste w realizacji, że nie powinny wymagać pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia.
Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl
