Najbardziej spektakularnym etapem budowy drogi ekspresowej S19 na odcinku Rzeszów Południe–Babica jest tunel drogowy. Drąży go maszyna TBM, która przebiła już północną stronę wzgórza Grochowiczna.
Tunel o długości 2 255 m będzie składał się z dwóch naw, które zostaną połączone 15 przejściami poprzecznymi oraz dodatkowym przejazdem awaryjnym. Każda z naw będzie miała po dwa pasy ruchu oraz dodatkowy pas awaryjny. Technologia, know-how i maszyna TBM nazwana Karpatką, która jest używana podczas budowy odcinka S19 Rzeszów Południe–Babica, zostały dostarczone przez firmę Acciona Construccion, partnera Mostostalu Warszawa.
Produkcja elementów obudowy tunelu odbywała się w hali prefabrykacji bezpośrednio na placu budowy w miejscowości Lutoryż, gdzie powstanie Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP Lutoryż). Hala wyposażona była w linię produkcyjną, cztery suwnice (największa miała udźwig 60 ton) i węzeł betoniarski. Wyprodukowane z żelbetu elementy przewożone były do maszyny TBM i układane w trakcie drążenia tunelu. Na jeden cylindryczny pierścień składa się 10 elementów, a na całą jedną nawę 1100 pierścieni.
TBM Karpatka ma 114 metrów długości i 15 metrów szerokości. Jej waga to około 4400 ton. Urządzenie ma napęd hydrauliczno-elektryczny i 12 silników, każdy o mocy 1 MW. Ważący około 400 ton pierścień skrawający obraca się z prędkością do trzech obrotów na minutę. Ma on aż 471 narzędzi służących do wiercenia. Maksymalna głębokość jaką osiągnęła maszyna TBM Karpatka to ponad 100 metrów.
Podczas drążenia pierwszej nawy wydobyto ok. 950 000 ton urobku, zużyto około 23 000 MWh prądu, ułożono ponad 11 000 szt. elementów obudowy, a na każdej zmianie pracowało średnio 55 osób.
TBM Karpatka przebiła północną stronę wzgórza Grochowiczna
Wykonawca przyjął, że czas potrzebny na wydrążenie jednej nawy tunelu wyniesie ok. 10 miesięcy. Niestety, awarie maszyny, skomplikowane warunki geologiczne wydłużyły czas prac. Dodatkowym problemem był metan, który wykryto w lipcu 2023 r. podczas próbnych pompowań mających na celu obniżenie zwierciadła wody na potrzeby drążenia tunelu. Z tego powodu trzeba było wyposażyć maszynę w elementy związane z wentylacją i detekcją metanu. Opracowano również dodatkowe procedury postępowania przy określonych progach stężenia metanu.
Kolejny etap prac, czyli drążenie drugiej nawy, rozpocznie się od obrotu TBM Karpatka. Taka procedura średnio trwa około trzech miesięcy. Wcześniej maszyna przejdzie przeglądy, serwis i naprawy uszkodzonych części. Wykonawca zaplanował też kilka modyfikacji, które powinny usprawnić pracę TBM przy drugiej nawie.
>>> Kolejny fragment Via Carpatia oddany do użytku
>>> Zajęcie pasa drogowego na potrzeby budowlane
>>> Regulacja urządzeń infrastruktury podziemnej w nawierzchniach drogowych
>>> Umowa na budowę odcinka drogi ekspresowej S17 Piaski–Hrebenne
Budowa S19 Rzeszów Południe–Babica
Roboty budowlane rozpoczęły się w kwietniu 2022 r., a zakończenie prac zaplanowano na styczeń 2028 r.
W ramach inwestycji, w pobliżu skrzyżowania drogi krajowej nr 19 z drogą wojewódzką nr 988, powstanie węzeł Babica. Zakres prac na odcinku o długości 10,3 km obejmuje także budowę obiektów inżynierskich, w tym tunelu o długości 2,3 km, sześciu estakad, dwóch wiaduktów nad S19, bezkolizyjnego przejazdu nad linią kolejową w ciągu istniejącej drogi krajowej nr 19, trzech przejść dla zwierząt i jednego przejazdu pod S19.
Wybudowane zostanie również pierwsze w województwie podkarpackim Centrum Zarządzania Tunelem. Powstaną dwa Miejsca Obsługi Podróżnych, dwa lądowiska dla śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.
Zaawansowanie robót w grudniu 2025 roku wynosi ok. 57 procent. Kontrakt realizuje konsorcjum firm Mostostal Warszawa i Acciona Construccion.
Trasa Via Carpatia jest ważnym korytarzem transportowym łączącym Europę północną i południową. Polski odcinek szlaku ma długość około 700 km i tworzą go drogi ekspresowe S61, S16 oraz S19, biegnące przez teren pięciu województw – podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, mazowieckiego, lubelskiego i podkarpackiego.
Źródło: GDDKiA
