Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw wprowadziła istotne zmiany o charakterze deregulacyjnym, upraszczając i doprecyzowując zasady realizacji infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności zaś lokalizowania stacji bazowych telefonii komórkowej na istniejących obiektach budowlanych.
Większość przepisów Ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw [1] (dalej: ustawa nowelizująca) weszła w życie z dniem 7 stycznia 2026 r. i – zgodnie z uzasadnieniem ustawodawcy – ma na celu wyeliminowanie dotychczasowych rozbieżności interpretacyjnych dotyczących trybu realizacji inwestycji obejmujących instalowanie urządzeń stacji bazowych, w szczególności poprzez jednoznaczne przesądzenie, że instalowanie stacji bazowych na istniejących budowlach stanowi instalowanie urządzeń technicznych, a nie budowę obiektów budowlanych w rozumieniu Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane [2] (dalej: p.b.).
Wskutek zmian wprowadzonych do art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących całość techniczno-użytkową albo niestanowiących takiej całości urządzeń technicznych lub ich elementów, w tym instalacji radiokomunikacyjnych. Przez te ostatnie należy rozumieć niestanowiące budowli urządzenia techniczne, takie jak stacje bazowe telefonii komórkowej, telewizyjne i radiofoniczne, urządzenia łączności radiowej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej, w których skład wchodzą urządzenia radiowe, zasilające, inny osprzęt oraz antenowe konstrukcje wsporcze. Jednocześnie instalowanie urządzeń o wysokości wynoszącej ponad 3 m i nieprzekraczającej 12 m wymaga zgłoszenia. W celu ostatecznego rozwiania wątpliwości w zakresie możliwości realizacji inwestycji telekomunikacyjnych na podstawie przywołanych przepisów do p.b. wprowadzono pojęcie stacji bazowej telefonii komórkowej jako przykładu urządzenia technicznego, które może być instalowane na istniejącym obiekcie, w zależności od wysokości, na zgłoszenie albo bez niego. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej do zamierzenia budowlanego – w odniesieniu do którego przed dniem wejścia w życie tej ustawy został złożony i nierozpatrzony wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego albo wniosek o zmianę pozwolenia na budowę, albo też zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych, do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie zgłosił sprzeciwu albo nie upłynął termin na wniesienie sprzeciwu – stosuje się przepisy p.b. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Wobec braku wyraźnego uregulowania dotyczącego postępowań odwoławczych powstaje wątpliwość, czy organ odwoławczy powinien stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym czy też nowe regulacje. Ponieważ jednak art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej odnosi się do zamierzenia budowlanego, a nie do danego etapu postępowania, istnieją argumenty przemawiające za stosowaniem przepisów w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą także przez organ odwoławczy.
>> Działania związane z infrastrukturą telekomunikacyjną
>> Stacja bazowa a ograniczenie wysokości
>> Utrzymanie obiektów radiokomunikacyjnych
>> Przenośny, wolno stojący maszt antenowy jako obiekt tymczasowy
>> Odpowiednia wysokość wież i masztów telekomunikacyjnych
Zdecydowanie ciekawszym zagadnieniem jest natomiast stosowanie przepisów ustawy nowelizującej w odniesieniu do prowadzonych postępowań nadzwyczajnych, a także w przedmiocie legalizacji inwestycji zrealizowanych przed jej wejściem w życie. Zważyć bowiem należy, że w toku pozostaje wiele postępowań mających za przedmiot stacje bazowe telefonii komórkowej, których legalność w poprzednim reżimie prawnym bywała podawana w wątpliwość. Choć przepisy art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a oraz ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. podlegały kolejnym zmianom, a w ostatnim ich brzmieniu wskazywano wprost na instalowanie antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, wraz z towarzyszącym im osprzętem i urządzeniami zasilającymi, to jednak w praktyce orzeczniczej organów i sądów niejednokrotnie kwestionowano możliwość realizowania stacji bazowych na obiektach budowlanych w trybie ich zgłoszenia (bądź bez trybu – jeżeli urządzenia miały wysokość mniejszą niż 3 m). W szczególności wskazywano, że stacja bazowa telefonii komórkowej jest samodzielnym obiektem budowlanym i nie może jej dotyczyć czynność instalowania. Zawężano również zakres stosowania rzeczonych przepisów do instalowania urządzeń budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 9 p.b., mimo braku ku temu jakichkolwiek podstaw normatywnych. Z kolei instalowanie dodatkowych systemów antenowych traktowano błędnie jako przebudowę lub rozbudowę obiektu w postaci stacji bazowej.
Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady zastosowanie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie wydania decyzji, chyba że ustawodawca postanowi inaczej. W ramach postępowań nadzwyczajnych organy, badając prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, winny zatem stosować przepisy p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Z kolei naruszenia prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Niemniej do sformułowania konkretnych wniosków kluczowe jest uwzględnienie zastrzeżenia prawodawcy zawartego w obszernym uzasadnieniu ustawy nowelizującej, że modyfikacja przepisów dotyczących instalowania urządzeń stacji bazowych na istniejących obiektach ma charakter wyjaśniający i uściślający.
Skoro prawodawca jasno wskazał, że celem zmian jest wyeliminowanie nieprawidłowych i rozbieżnych wykładni organów oraz sądów1, to istnieją ważkie argumenty przemawiające za przyjęciem, że także w odniesieniu do inwestycji zrealizowanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej instalowanie urządzeń na istniejących obiektach budowlanych powinno być oceniane w świetle nowej, jednoznacznie określonej kwalifikacji prawnej. Znowelizowane przepisy nie tworzą stanu prawnego, lecz uzupełniają i precyzują obecne przepisy, interpretowane dotychczas niezgodnie z celami ustawodawcy.
Ponadto przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do utrzymywania w obrocie prawnym rozstrzygnięć opartych na wykładni, którą sam ustawodawca uznał za nieprawidłową. Taki rezultat pozostawałby w sprzeczności z zasadami racjonalności ustawodawcy oraz zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, szczególnie w sytuacji, gdy dana inwestycja w aktualnym stanie prawnym nie wymagałaby pozwolenia na budowę ani jej legalizacji.
1 „[…] wprowadzana zmiana art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a oraz ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy – Prawo budowlane ma charakter doprecyzowujący, a jej celem jest wyeliminowanie ww. pojawiających się w praktyce rozbieżności w rozstrzygnięciach organów administracji oraz orzecznictwie sądów administracyjnych i tym samym jednoznaczne unormowanie reżimu, w jakim powinny być realizowane roboty budowlane dotyczące stacji bazowych w przypadku ich realizowania na istniejących obiektach budowlanych” [3].
Jagoda Gilewicz-Rachowska
radca prawny, partner w DGR Kancelaria Radców Prawnych Dobrowolski, Gilewicz-Rachowska sp.p.
Literatura
[1] Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1847).
[2] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524).
[3] Druk nr 1379. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.
