Modernistyczne Centrum Gdyni na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Modernistyczne Centrum Gdyni zostanie wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To 18. obiekt z Polski.

fot. wojciechkic.com/stock.adobe.com

W tekście:

Jaki nowy obiekt z Polski został wpisany na listę UNESCO.
Jak wyglądał cały proces.
Jakie jeszcze polskie zabytki znaleźć można na liście.

Droga do UNESCO

Modernistyczne Centrum Gdyni zostanie wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Decyzja na ten temat zapadła w poniedziałek 27 lipca 2026 r. w koreańskim Busan. To efekt wieloletnich starań.

“Przez ostatnie dwie dekady miejscy urzędnicy między innymi zwiększyli ochronę konserwatorską, powołali Miejskiego Konserwatora Zabytków, prowadzili i wspierali liczne badania naukowe oraz współpracowali zarówno z mieszkańcami, jak i z innymi organami. Od 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia znalazł się w rejestrze zabytków, a od 2015 roku zyskał też status Pomnika Historii – tak narodziła się realna ambicja, aby miasto znalazło się także na prestiżowej, międzynarodowej liście prowadzonej przez UNESCO. Cel osiągnięto w symbolicznym momencie, jakim jest rok obchodów 100-lecia miasta” – podkreślają władze Gdyni.

Droga Gdyni do listy UNESCO:

2007: wpisanie układu urbanistycznego Śródmieścia Gdyni do rejestru zabytków województwa pomorskiego; pierwsza edycja międzynarodowej konferencji naukowej „Modernizm w Europie – modernizm w Gdyni”;
2012: powołanie Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdyni;
2015: uznanie decyzją Prezydenta RP Śródmieścia Gdyni za Pomnik Historii;
2019: zgłoszenie przez Polskę kandydatury Gdyni na Listę Informacyjną UNESCO (tzw. Tentative List) i początek prac nad dokumentacją nominacyjną;
2023: zgłoszenie gdyńskiej kandydatury na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przekazanie kompletnej dokumentacji do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO;
czerwiec 2025: otrzymanie dokumentu, w którym eksperci ICOMOS-u potwierdzili wyjątkową wartość modernistycznego Śródmieścia Gdyni, wskazując kwestie do doprecyzowania (tzw. rekomendacja typu referral), wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Bożena Żelazowska zarekomendowała głosowanie kandydatury Gdyni na sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w 2026 roku;
2025-2026: proces uzupełniania i dopracowywania gdyńskiego wniosku, działania dyplomatyczne;
listopad 2025: skorzystanie z prawa do bezpośrednich konsultacji z ekspertami ICOMOS oraz Działem Nominacji WHC UNESCO w Paryżu;
styczeń 2026: oficjalne przekazanie uzupełniającej dokumentacji do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a następnie do ICOMOS;
maj 2026: wyjazdowe posiedzenie senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu w Gdyni, jednogłośne wsparcie senatu dla gdyńskiej kandydatury;
lipiec 2026: konsultacje z ekspertami ICOMOS w Paryżu, briefing dla przedstawicieli korpusu dyplomatycznego państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP
19-27 lipca 2026: 48. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, decyzja dotycząca gdyńskiej kandydatury.

“Modernistyczne Centrum Gdyni (pełna nazwa wpisu na WHL UNESCO) to po prostu jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku” – podsumowują władze Gdyni.

Polskie zabytki na liście UNESCO

Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO (ang. UNESCO World Heritage List) powstała na podstawie konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972 roku. Znajdują się na niej najbardziej cenne dla ludzkości dobra. Główny cel to ochrona reprezentatywnego dziedzictwa kultury i natury wszystkich regionów świata.

Każdego roku państwa-strony Konwencji Światowego Dziedzictwa (Polska ratyfikowała konwencję w 1976 roku) mogą zgłosić tylko jedną kandydaturę. Decyzje w sprawie kolejnych kandydatur są podejmowane na sesjach Komitetu Światowego Dziedzictwa.

Do tej pory na liście UNESCO znalazło się 17 miejsc z Polski. Całość to ponad 1200 obiektów.

Polskie zabytki UNESCO:

Historyczne centrum Krakowa
Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni
Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945)
Puszcza Białowieska
Stare Miasto w Warszawie
Stare Miasto w Zamościu
Średniowieczny zespół miejski Torunia
Zamek krzyżacki w Malborku
Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy
Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy
Drewniane kościoły południowej Małopolski – Binarowa, Blizne, Dębno, Haczów, Lipnica Murowana, Sękowa
Park Mużakowski
Hala Stulecia we Wrocławiu
Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat
Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach oraz system gospodarowania wodami podziemnymi
Krzemionkowski region pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego
Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy
Modernistyczne Centrum Gdyni

Źródło: Inżynier Budownictwa/gdynia.pl/whc.unesco.org

Redakcja poleca: