Z CYKLU „INŻYNIER PYTA – PRAWNIK ODPOWIADA”
Inwestor, z którym mam zawrzeć umowę na wykonanie robót budowlanych, zaproponował, by jeden z jej punktów dotyczył kary umownej należnej mi w przypadku opóźnienia w zapłacie wynagrodzenia. Twierdzi, że taki zapis zabezpieczy moje interesy w razie nieterminowej płatności. Jednak fakt, że druga strona kontraktu chce z własnej inicjatywy chronić moje prawa, budzi moje wątpliwości. Czy słusznie? Co może się kryć za taką propozycją?
Odpowiada adw. Marek Chudzicki
Kancelaria Prawa Budowlanego Adwokat Marek Chudzicki
Odpowiada adw. Grzegorz Gajda
Kancelaria Prawa Budowlanego Adwokat Marek Chudzicki
Pański sceptycyzm jest uzasadniony. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego kara umowna może zostać zastrzeżona wyłącznie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Nie można natomiast skutecznie zastrzec kary umownej za brak zapłaty lub opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. A takim jest zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia – także za roboty budowlane.
Tego rodzaju postanowienia, mimo że nadal pojawiają się w umowach o roboty budowlane, są sprzeczne z prawem i jako takie należy uznać je za nieważne. Szczególną uwagę powinni na nie zwracać mniejsi wykonawcy, którzy w relacjach kontraktowych często występują jako słabsza strona. W praktyce zdarza się, że profesjonalni inwestorzy proponują zapisy pozornie mające chronić interes wykonawcy, podczas gdy w rzeczywistości
są one bezskuteczne lub nieważne i nie zapewniają żadnej realnej ochrony prawnej. W takiej sytuacji wykonawca może pozostawać w błędnym przekonaniu co do zakresu przysługujących mu zabezpieczeń.
Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 437 ust. 1 pkt 7) lit. a) Prawa zamówień publicznych. Stanowi on, że w umowie, której przedmiotem są roboty budowlane, należy obowiązkowo przewidzieć kary umowne z tytułu braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom albo dalszym podwykonawcom. Dotyczy to jednak wyłącznie umowy zawieranej w związku z realizacją zamówienia publicznego.
Podstawa prawna
[1] Art. 483 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
[2] Art. 437 ust. 1 pkt 7) lit. a) Ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.).
>> Jednostronny odbiór robót budowlanych – czy i kiedy jest dopuszczalny?
>> W jakim terminie przedawnia się roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane?
>> Wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę
>> Rażąco niska cena przy robotach budowlanych zgodnie z Prawem zamówień publicznych
>> Inwestor się pospieszył – pozwolenie będzie nieważne?
>> Nadzór autorski projektanta a interpretacja przepisów
