Po obchodach 82. rocznicy Powstania Warszawskiego rozgorzała dyskusja, kiedy powstał Pałac Kultury i Nauki. Przypominamy okoliczności budowy symbolu stolicy.
fot. stock.adobe.com
W tekście:
- Kiedy powstał Pałac Kultury i Nauki.
- W jakich okolicznościach został otwarty.
- Jak długo trwała jego budowa.
Pałac Kultury: historia
Pałac Kultury i Nauki został zbudowany po wojnie przez Rosjan, jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego. Projektantem był radziecki architekt Lew Rudniew. Podpisanie umowy pomiędzy premierem Józefem Cyrankiewiczem a ambasadorem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Polsce Arkadijem Nikołajewiczem Sobolewem nastąpiło 5 kwietnia 1952 roku. W uroczystości wziął udział sam Bolesław Bierut.
Niespełna dwa tygodnie później, z różnych stron Związku Radzieckiego zaczęły nadciągać wagony z materiałami budowlanymi – łącznie ponad tysiąc. Przywieziono część maszyn i urządzeń. Na Jelonkach ruszyła budowa składu i osiedla dla radzieckich budowniczych.
Sprzątanie terenu z min i gruzów rozpoczęło się pod koniec kwietnia. Przeprowadzono testy gruntu – głębokie wiercenia i próbne obciążenia. „Pierwsza łopata” została wbita 2 maja 1952 r. W połowie czerwca wykop był gotowy. Usunięto 70.000 m3 gruntu.
Akt erekcyjny wmurowano 22 lipca. Na uroczystość przybyli przedstawiciele Rządu Polskiego z Prezesem Rady Ministrów Józefem Cyrankiewiczem na czele. Delegację oprowadził zastępca ministra budownictwa Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich – kierownik budowy Pałacu Kultury i Nauki inż. Gieirgij Arkadiewicz Karawajew. Betonowanie fundamentów zakończono na początku października.
Budowa wysokościowej części Pałacu – 186 metrów – trwała okrągły rok. W listopadzie 1953 r. zamontowano iglicę i rozpoczęto roboty wewnętrzne. Wykończenie trwało do maja 1955 r. Uroczyste zakończenie budowy nastąpiło 21 lipca 1955 r. Podwoje otwarto dzień później. Pałac Kultury zwiedziło wówczas 20 tys. osób.
„Samo określenie profilu Pałacu Kultury należało do strony polskiej. Wygrał wariant kulturalno-naukowy ze sporym wkładem ideologicznym. W Pałacu Kultury mieściły się nie tylko muzea, teatry, kina czy placówki naukowe, takie jak PAN, ale także na przykład Sala Kongresowa, w której odbywały się zjazdy PZPR aż do końca istnienia tej partii” – powiedział historyk Konrad Rokicki, autor pracy dotyczącej budowy i początków funkcjonowania Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, w rozmowie z Muzeum Historii Polski.
Osiedle „Przyjaźń”
„Pamiątką” po budowie Pałacu Kultury jest kolorowe Osiedle „Przyjaźń” na warszawskich Jelonkach. Na ok. 40 ha postawiono baraki dla kilku tysięcy radzieckich budowniczych: domki jednorodzinne dla kadry technicznej i pawilony dla robotników. Baraki przyjechały w formie prefabrykowanych elementów.
Po zakończeniu budowy Pałacu Kultury w 1955 r. teren przekazano Ministerstwu Szkolnictwa Wyższego i przeznaczono na domy studenckie. W 2024 roku większość umów dzierżawy wygasła, a grunty i budynki przeszły pod opiekę miasta. Obecnie ważą się losy osiedla.
Źródło: Inżynier Budownictwa/pkin.pl/muzhp.pl
