Rys. Tomasz Bielawski
– Today we’re talking about roof windows and hatches. They might look like pretty straightforward building components, but in practice they have to meet a whole range of requirements – watertightness, air permeability, wind resistance, ventilation, safe use, you name it.
– That’s right. Roof windows are far more demanding than standard façade windows. Installed directly in the roof slope, they’re constantly exposed to rain, snow, wind, and big temperature swings.
– Let’s start with the basics. What roof pitch are roof windows most commonly installed at?
– Typically anywhere between 15 and 90 degrees, depending on the system and what the project calls for.
– Does the pitch affect which window you go for?
– Massively. It drives the installation method, how comfortable the window is to use, and how easy it is to reach.
– What opening systems are most popular these days?
– The most widely used are centre-pivot, top-hung and tilt-and-turn windows. The opening mechanism can be tailored to suit the user depending on the conditions – mainly the pitch angle and how high up the window sits above floor level.
– What sets them apart from each other?
– Mainly where the pivot axis sits. Centre-pivot windows rotate around a central horizontal axis at the midpoint of the window height, while top-hung windows have their axis along the top or bottom edge of the sash, which gives you a cleaner view outside. Tilt-and-turn systems have two pivot axes and combine several advantages – easy ventilation, simpler cleaning and maintenance access, and comfortable day-to-day use.
– And how do hatches differ from standard roof windows?
– Their main job isn’t to bring daylight in or ventilate a loft – it’s to get you safely up onto the roof. Think chimney maintenance, inspections, repairs, fitting solar panels or rooftop ventilation systems. That said, they can also let light into loft spaces, corridors and stairwells, and in some cases double up as an emergency escape route.
– I imagine that has a big impact on how the whole thing is put together.
– Absolutely. The function of the hatch shapes everything – the frame design, the hardware, how it locks, and how it seals.
– Speaking of sealing – how critical is watertightness in these systems?
– It’s non-negotiable. Both windows and hatches need to keep rainwater out reliably, which is why you’ll typically see a double or triple rebate sealing system.
– Ventilation is another key topic, isn’t it?
– Yes. A lot of modern roof windows come with integrated ventilation grilles built into the sash, or trickle vents with defined airflow ratings. These keep the air moving in the room and help cut down on condensation on the inner pane.
– Let’s move on to the regulatory side. Which standard covers roof windows?
– The key one is EN 14351-1+A1:2010, which sets out performance requirements, test procedures, and CE marking rules.
– On the fire safety front, it’s worth touching on smoke ventilation. Can any window or hatch do that job?
– No, not at all. Only specially designed and certified systems can be used as smoke exhaust vents. They come with automatic actuators linked to the fire detection system, so when a fire breaks out, they open automatically to let smoke and hot gases escape.
– Yet another proof that roof windows and hatches are important building components.
Okna i wyłazy dachowe
– Dziś porozmawiamy o oknach i wyłazach dachowych. Choć na pierwszy rzut oka wydają się prostymi elementami budynku, w praktyce muszą spełniać szereg wymagań dotyczących m.in. wodoszczelności, przepuszczalności powietrza, odporności na wiatr, wentylacji i bezpieczeństwa użytkowania.
– To prawda. Okna dachowe są znacznie bardziej wymagające niż standardowe okna fasadowe. Montowane bezpośrednio w połaci dachowej, są stale narażone na działanie deszczu, śniegu, wiatru oraz dużych wahań temperatury.
– Zacznijmy od podstaw. Przy jakim kącie nachylenia dachu najczęściej montuje się okna dachowe?
– Zazwyczaj przy nachyleniu od 15 do 90 stopni, w zależności od systemu i wymagań projektu.
– Czy kąt nachylenia dachu wpływa na dobór okna?
– Bardzo mocno. Decyduje o sposobie montażu, komforcie użytkowania i dostępności okna.
– Jakie systemy otwierania są dziś najpopularniejsze?
– Najczęściej stosuje się okna obrotowe, uchylne (klapowe) oraz uchylno-obrotowe. Sposób otwierania skrzydeł można dostosować do indywidualnych potrzeb użytkowników w zależności od warunków wbudowania w połać dachową, tj. kąta nachylenia oraz wysokości usytuowania od poziomu podłogi.
– Czym się one różnią?
– Przede wszystkim położeniem osi obrotu. Okna obrotowe obracają się wokół osi centralnej – w połowie wysokości okna, a uchylne mają oś obrotu poziomą na górnej lub dolnej krawędzi skrzydła, dzięki czemu zapewniają lepszy widok na zewnątrz. Systemy uchylno-obrotowe mają dwie osie obrotu i łączą kilka zalet: wygodną wentylację, łatwiejsze czyszczenie i dostęp serwisowy, a także komfort codziennego użytkowania.
– A czym wyłazy dachowe różnią się od standardowych okien dachowych?
– Ich główną funkcją nie jest doświetlanie wnętrza czy wentylacja poddaszy użytkowych, lecz zapewnienie bezpiecznego wyjścia na dach. Są wykorzystywane podczas konserwacji kominów, przeprowadzania kontroli i napraw, instalacji fotowoltaicznych czy systemów wentylacyjnych na dachu. Poza tą główną funkcją techniczną mogą też doświetlać poddasza, korytarze i klatki schodowe, a w niektórych przypadkach pełnić rolę dodatkowej drogi ewakuacyjnej.
– Rozumiem, że wpływa to również na konstrukcję całego systemu.
– Oczywiście. Funkcja wyłazu wpływa na konstrukcję ramy, okuć, systemów zamykania oraz uszczelnień.
– Skoro mowa o uszczelnieniach – jak ważna jest wodoszczelność takich systemów?
– Kluczowa. Zarówno okna dachowe, jak i wyłazy muszą skutecznie chronić przed wodą opadową. Dlatego stosuje się wielostopniowy system uszczelniania przylgowego (podwójny lub potrójny).
– Wentylacja to również istotny temat, prawda?
– Tak. Wiele nowoczesnych okien dachowych ma systemowe kratki wentylacyjne zintegrowane ze skrzydłem okiennym lub nawiewniki o określonych charakterystykach przepływu powietrza. Zapewniają one odpowiednią wentylację pomieszczeń i ograniczają kondensację pary wodnej na powierzchni wewnętrznej szyby.
– Przejdźmy do kwestii formalnych. Która norma reguluje okna dachowe?
– Kluczową normą jest PN-EN 14351-1 +A1:2010, określająca wymagania użytkowe, procedury badań oraz zasady oznakowania CE.
– W kontekście bezpieczeństwa pożarowego warto wspomnieć jeszcze o funkcji oddymiania. Czy każde okno dachowe lub każdy wyłaz pełni taką rolę?
– Nie. Jako klapa oddymiająca mogą być użyte wyłącznie specjalnie zaprojektowane i certyfikowane systemy. Wyposażone są one m.in. w automatyczne siłowniki współpracujące z instalacją sygnalizacji pożaru. W takim przypadku otwierają się samoczynnie, aby bezpiecznie odprowadzić dym i gorące powietrze.
– To kolejny dowód, że okna i wyłazy dachowe to ważne elementy budynku.
Słowniczek/Vocabulary
roof window – okno dachowe
roof hatch – wyłaz dachowy
façade window – okno fasadowe
roof slope – połać dachowa
roof pitch – kąt nachylenia dachu
centre-pivot window – okno obrotowe
top-hung window – okno uchylne (klapowe)
tilt-and-turn window – okno uchylno-obrotowe
pivot axis – oś obrotu
sash – skrzydło okienne
frame – rama
hardware – okucia okienne
locking system – system zamykania
sealing – uszczelnianie
watertightness – wodoszczelność
air permeability – przepuszczalność powietrza
wind resistance – odporność na wiatr
ventilation grille – kratka wentylacyjna
trickle vent – nawiewnik
inner pane – powierzchnia wewnętrzna szyby
airtightness – szczelność
thermal performance – efektywność cieplna
smoke exhaust vent – klapa oddymiająca
actuator – siłownik
fire detection system – instalacja sygnalizacji pożaru
CE marking – oznakowanie CE
emergency escape route – droga ewakuacyjna
Użyteczne zwroty/Useful phrases
They have to meet a whole range of requirements. – Muszą spełniać szereg wymagań.
It’s non-negotiable. – To kluczowe.
They’re constantly exposed to (rain, snow). – Są stale narażone na działanie (deszczu, śniegu).
They’re far more demanding than… – Są znacznie bardziej wymagające niż…
What sets them apart from each other? – Czym się one różnią?
Their main job isn’t to… It’s to… – Ich główną funkcją nie jest… lecz…
It can be tailored to suit the user. – Można dostosować do potrzeb użytkownika.
They combine several advantages. – Łączą kilka zalet.
Which standard covers roof windows? – Która norma reguluje okna dachowe?
Przygotowała Magdalena Marcinkowska
