Na początku grudnia 2025 r. opublikowano Ustawę z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1673).
W Ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1292 ze zm.) wprowadzono następujące zmiany:
- Uproszczenie procedury wycinki zieleni (drzew i krzewów) z terenów wpisanych do rejestru zabytków (parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni): zamiast dwóch odrębnych decyzji (jednej z Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i drugiej z Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm.), wojewódzki konserwator zabytków wyda jedną decyzję, obejmującą wszystkie podstawy prawne.
- Instytucja „milczącego załatwienia sprawy”, czyli tryb milczącej zgody w odniesieniu do niektórych czynności przy zabytkach rejestrowych. Jeśli wojewódzki konserwator zabytków nie zajmie stanowiska w ciągu 60 dni od doręczenia zgłoszenia, uznaje się, że zgoda została udzielona. Konserwator może też z urzędu wydać zaświadczenie o braku sprzeciwu przed upływem tego terminu, co pozwala na natychmiastowe rozpoczęcie prac. Taki tryb ma zastosowanie m.in. do: prowadzenia robót budowlanych w otoczeniu zabytku, zmiany przeznaczenia lub sposobu korzystania z zabytku, montażu na zabytku urządzeń technicznych, tablic reklamowych oraz napisów, trwałego przeniesienia zabytku ruchomego (z naruszeniem tradycyjnego wystroju wnętrza), a także innych działań mogących wpłynąć na wygląd lub substancję zabytku (z wyłączeniem wycinki zieleni na terenach niebędących parkami lub ogrodami).
- Nowelizacja obejmuje również Ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), dostosowując przepisy do instytucji milczącej zgody przy zabytkach.
Ustawa wejdzie w życie 3 czerwca 2026 r.
Opracowała Aneta Malan-Wijata
>>> Renowacja obiektów zabytkowych a termomodernizacja – co jest konieczne, a co możliwe?
>>> Dlaczego nadal tak wiele zabytków nie jest remontowanych?
>>> Nowoczesne laboratoria w zabytkowej kamienicy – jedyny taki budynek w Polsce
