Skuteczną ochronę przed zagrożeniami, które wiążą się z gazami wybuchowymi i toksycznymi, zapewnia odpowiedni sprzęt. Tylko wtedy jednak, gdy spełnia kilka
warunków. Dotyczą one zarówno właściwego doboru, rozmieszczenia, konfiguracji, użytkowania oraz konserwacji, jak i obowiązujących przepisów prawnych oraz norm.
Fot. © EmmaStock – stock.adobe.com
Wykrywanie gazów wybuchowych i toksycznych jest jednym z kluczowych elementów systemów bezpieczeństwa w obiektach przemysłowych, użyteczności publicznej oraz w gospodarstwach domowych. Gazy palne, takie jak metan (CH4), propan-butan czy wodór (H2), charakteryzują się wysoką
wartością opałową, ale jednocześnie stwarzają istotne zagrożenie pożarem lub wybuchem. Wystarczy, aby ich stężenie w powietrzu osiągnęło dolną granicę wybuchowości (DGW), a w obecności źródła zapłonu może dojść do gwałtownej reakcji spalania.
Nie mniejsze niebezpieczeństwo wiąże się z gazami toksycznymi – tlenkiem węgla (CO), siarkowodorem (H2S), amoniakiem (NH3) czy chlorem (Cl2) – które nawet w stosunkowo niewielkich stężeniach mogą powodować poważne konsekwencje dla zdrowia lub śmierć. Tlenek węgla, zwany cichym zabójcą, jest bezwonny i bezbarwny, a jego wdychanie prowadzi do niedotlenienia organizmu, co jest szczególnie niebezpieczne w pomieszczeniach
zamkniętych. Jak podaje portal gov.pl, w 2024 r. w związku z emisją tlenku węgla strażacy odnotowali 4329 interwencji, w których 52 osoby uległy śmiertelnemu zatruciu czadem, a 1334 – podtruciu [1]. Zagrożenie to staje się istotne zwłaszcza w przestrzeniach o ograniczonej wymianie powietrza, gdzie nieszczelność instalacji, awaria urządzenia lub wyciek substancji może szybko doprowadzić do osiągnięcia niebezpiecznego stężenia gazu. W takich przypadkach systemy detekcji pełnią funkcję wczesnego ostrzegania, uruchamiając procedury zabezpieczające – takie jak automatyczne zamykanie zaworów, włączanie wentylacji czy powiadamianie służb ratunkowych.
W dalszej części artykułu:
Podstawa prawna stosowania detektorów w Polsce
Technologie i rodzaje detektorów
Budowa i integracja systemów wykrywania gazów
Zastosowanie w różnych sektorach gospodarki
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 2/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Mirosław Nowak
specjalista ds. ochrony przeciwpożarowej
ORLEN Termika
Literatura
[1] Statystyczne podsumowanie 2024 roku, 3 stycznia 2025 [dostęp: 29.07.2025], Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej:
https://www.gov.pl/web/kgpsp/statystyczne-podsumowanie-2024-roku.
>>> Sterowanie wentylacją w garażach
>>> Garaże podziemne – przyczyny zawilgoceń
>>> Systemy detekcji gazów w garażach podziemnych
