Wdrożenie systemu KPI (Key Performance Indicators) w nadzorze inwestorskim to nie kosmetyczna zmiana ani reforma administracyjna o charakterze proceduralnym, lecz pełnowymiarowa transformacja kultury pracy w polskim sektorze infrastrukturalnym. Rynek potrzebuje obiektywnych, mierzalnych wskaźników jakości nadzoru. Bez nich nie sposób mówić o porównywalności ofert, stabilnej wycenie, a przede wszystkim – o jakości usług, którą można egzekwować.
Fot. © Iuliia Dynnyk – stock.adobe.com
Różnica cen ofert na nadzór, sięgająca nawet kilkuset procent, omówiona w artykule „Problem rozbieżności wartości ofert na nadzór kontraktów infrastrukturalnych” [1], ma swoje źródła nie tylko w odmiennej kalkulacji kosztów. Przyczyną jest także brak jednolitych standardów jakości oraz mierzalnych wymagań wobec zespołów nadzorczych. Z kolei analiza elementów, które oddziałują na wynagrodzenie, przeprowadzona w artykule „Czynniki kształtujące wynagrodzenie za nadzór kontraktów infrastrukturalnych” [2], pokazała, że złożoność techniczna, ciężar raportowy i ryzyka kontraktowe wprost wpływają na nakład pracy, jednak nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji przetargowej. Zbieżne wnioski pojawiają się w opracowaniach poświęconych zarządzaniu przedsięwzięciami budowlanymi oraz przygotowaniu i realizacji projektów infrastrukturalnych. Wszystkie akcentują potrzebę jednoznacznego powiązania wymagań jakościowych z nakładami pracy oraz ryzykiem projektowym [3–5]. Oba zjawiska prowadzą do jednej konkluzji: rynek potrzebuje obiektywnych, mierzalnych wskaźników jakości nadzoru – KPI (Key Performance Indicators). Bez nich trudno o porównywalność ofert, stabilną wycenę, a przede wszystkim o egzekwowalną jakość usług.
>>> Problem rozbieżności wartości ofert na nadzór kontraktów infrastrukturalnych
>>> Klauzula waloryzacyjna w zamówieniu publicznym na roboty budowlane
>>> Rażąco niska cena przy robotach budowlanych zgodnie z Prawem zamówień publicznych – cz. I
>>> Rażąco niska cena przy robotach budowlanych zgodnie z Prawem zamówień publicznych – cz. II
>>> Czynniki kształtujące wynagrodzenie za nadzór kontraktów infrastrukturalnych
POTRZEBA WPROWADZENIA KPI
Obowiązki nadzoru w kontraktach drogowych, kolejowych i elektroenergetycznych są coraz bardziej rozbudowane. Wynika to m.in. z:
- konstrukcji wzorców kontraktowych Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) – FIDIC 2017, tryb „projektuj i buduj” – gdzie rola inżyniera obejmuje koordynację, raportowanie, kontrolę jakości, rozliczenia i zarządzanie roszczeniami [6], a także z rekomendacji opracowanych dla beneficjentów środków unijnych w zakresie przygotowania i kontraktowania inwestycji [3];
- dokumentacji PKP Polskich Linii Kolejowych (PKP PLK), w tym wytycznych LET-6, które dotyczą sieci trakcyjnych oraz wymogów raportowych dla projektów współfinansowanych z UE [7], uzupełnianych przez szersze ramy zarządzania ryzykiem i bezpieczeństwem w sektorze kolejowym [8, 9];
- standardów Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), IRiESP-OIRE, które określają rygory niezawodności i raportowania przy inwestycjach 400/110 kV [10], osadzonych w reżimie krajowych regulacji technicznych i budowlanych [11, 12].
W praktyce rozbieżności ofert i jakości świadczonych usług wynikają głównie z tego, że te obowiązki nie są przekładane na mierzalne wymagania ani na KPI. Stąd bierze się zarówno „dumping” obsadowy, jak i trudności zamawiających przy ocenie ofert oraz nadzorze nad kontraktami. Brak jednoznacznych metryk jakości i produktywności zespołów projektowych prowadzi do systematycznego niedoszacowania nakładów pracy oraz przerzucania ryzyk na najsłabsze strony umowy [4, 5].
W dalszej części artykułu:
PIĘĆ OBSZARÓW WYMAGAJĄCYCH SYSTEMOWEGO POMIARU
1. Raportowanie i dokumentacja – fundament transparentności kontraktu
2. Reakcja na zdarzenia i korespondencję – krytyczny element należytej staranności
3. Nadzór bezpośredni i obecność na budowie – kontrola procesu w czasie rzeczywistym
4. Zarządzanie czynnikami ryzyka i kolizjami – klucz do minimalizacji roszczeń
5. Stałość zespołu i kwalifikacje – warunek ciągłości oraz jakości usług
Tab. Proponowane KPI dla nadzoru inwestorskiego
ZASADY KONSTRUOWANIA KPI
POWIĄZANIE KPI Z WYCENĄ NADZORU
REKOMENDACJE WDROŻENIOWE DLA ZAMAWIAJĄCYCH
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 1/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
dr inż. Krzysztof Kaczorek
dyrektor Centrum Analiz Budowlanych Instytut Badań Stosowanych Politechniki Warszawskiej
Literatura
[1] Kaczorek K., „Problem rozbieżności wartości ofert na nadzór kontraktów infrastrukturalnych” w Inżynier Budownictwa nr 11, 2025, s. 70–75.
[2] Kaczorek K., „Czynniki kształtujące wynagrodzenie za nadzór kontraktów infrastrukturalnych” w Inżynier Budownictwa nr 12, 2025, s. 164–168.
[3] Adamczyk W. (red.)., Podręcznik dla inwestorów przedsięwzięć infrastrukturalnych. Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Departament
Programów Pomocowych i Pomocy Technicznej, 2011.
[4] Strzelecka E., Glinkowska B., Maciejewska M., Wiażel-Sasin B., Zarządzanie przedsięwzięciami budowlanymi w gospodarce polskiej: Podstawy,
procedury, przykłady. Łódź Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2014.
[5] Frydrych A., Rafalski L., Zarządzanie projektem budowlanym. Warszawa: Verlag Dashofer, 2013.
[6] „Wzorcowe dokumenty kontraktowe (WDK) dla systemów «Projektuj i Buduj» oraz umowy wskaźnikowe”, 2021 [dostęp 24.11.2025], Generalna
Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/13123/Wzorcowe-Dokumenty-Kontraktowe-WDK-dla-systemow-Projektuji-buduj-Umowy-wskaznikowe.
[7] „Wytyczne projektowania, budowy i odbioru sieci trakcyjnej 2×25 kV AC (LET-6/Iet-6)”, 2019 [dostęp 24.11.2025], PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Akty_prawne_i_przepisy/Instrukcje/Wydruk/Iet/let-6_WCAG.pdf.
[8] „Nowoczesne podejście do zarządzania bezpieczeństwem – zarządzanie ryzykiem”, 2025 [dostęp 24.11.2025], Urząd Transportu Kolejowego:
https://utk.gov.pl/pl/interoperacyjnosc/zarzadzanie-ryzykiem/19710,Nowoczesne-podejscie-do-zarzadzania-bezpieczenstwem.html.
[9] Chrobak R., „Zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie kolejowym” w Gospodarka Materiałowa i Logistyka nr 10, 2019.
[10] „Dokumenty systemowe oraz materiały techniczne PSE (w tym IRiESP-OIRE)” [dostęp 24.11.2025], Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.: https://www.pse.pl/dokumenty?safeargs=666f6c64657249643d36353132373430333435.
[11] Siegien J., Prawo budowlane. Warunki techniczne budynków. Nadzór inwestorski. Projekt budowlany. Warszawa: C.H. Beck, 2011.
[12] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418).
