27 listopada 2024 r. przyjęta została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych. Zastąpiła ona poprzednią dyrektywę, uchwaloną jeszcze w zeszłej dekadzie. Wprowadzono program infrastrukturalny dla państw członkowskich mający znacząco podnieść standardy oczyszczania ścieków na terenie Unii Europejskiej oraz rozszerzyć sieć zbierania i oczyszczania ścieków na mniejsze miejscowości.
W najbliższej przyszłości instytucje samorządowe i przedsiębiorstwa wodociągowe w całej Unii będą podejmować szeroko zakrojone inicjatywy budowlane, by sprostać harmonogramowi nowej dyrektywy [1] – jej przepisy mają zostać zaimplementowane w systemach prawa krajowego już w 2027 r. Nadchodzące szeroko zakrojone inwestycje infrastrukturalne dają szansę na znaczne ożywienie działalności firm budowlanych w sektorze ściekowym.
Fot. © nordroden – stock.adobe.com
>>> Przepompownie ścieków – problemy przy eksploatacji
>>> Jakie pompy do oczyszczalni ścieków?
>>> Odzysk energii z osadów ściekowych – piroliza, zgazowanie
>>> Odzysk energii z osadów ściekowych – fermentacja metanowa
Zbieranie i oczyszczanie ścieków w mniejszych miejscowościach
Przede wszystkim rozszerzono obowiązek budowy systemów zbierania i oczyszczania ścieków na kilkaset dodatkowych aglomeracji. Dyrektywa wymaga, by do 2035 r. każda aglomeracja o RLM1 między 1000 a 2000 została wyposażona w systemy zbierania ścieków, a wszystkie źródła ścieków bytowych zostały podłączone do tych systemów (dotychczas wartością graniczną był RLM ≥ 2000). Poza tym aglomeracje będą musiały usuwać ze ścieków komunalnych materię organiczną ulegającą biodegradacji (tzw. oczyszczanie wtórne), zanim ścieki zostaną odprowadzone do środowiska.
Nie oznacza to całkowitego odejścia od szamb i przydomowych oczyszczalni. W świetle dyrektywy są one przyzwolone w przypadkach, gdy budowa kanalizacji:
- jest technicznie niewykonalna,
- wiązałaby się z nadmiernymi kosztami lub
- byłaby nieuzasadniona ze względów środowiskowych albo zdrowotnych.
Korzystanie z indywidualnych oczyszczalni zostanie jednak objęte dodatkowymi obostrzeniami: będą one musiały spełniać te same standardy co oczyszczalnie komunalne, a jednocześnie będą podlegać ewidencji i zostaną obowiązkowo objęte regularnymi inspekcjami.
Ponieważ w mniejszych miejscowościach objętych nowymi obowiązkami poziom skanalizowania jest wciąż znacznie niższy niż w większych aglomeracjach, to właśnie w nich najbardziej widoczny będzie wzrost liczby inwestycji kanalizacyjnych, zwłaszcza w zakresie nowych oczyszczalni. Inwestycje te będą jednak realizowane na mniejszą skalę i w trudniejszym terenie – na bardziej rozproszonych osiedlach i terenach o niższej gęstości zabudowy niż w przypadku projektów wielkomiejskich. Będzie to korzystne dla małych i średnich wykonawców budowlanych, lepiej przygotowanych do realizacji takich inwestycji, a także dla pracowni projektowych wyspecjalizowanych w tym sektorze.
1 RLM – parametr równoważnej liczby mieszkańców – współczynnik wyrażający wielokrotność ładunku zanieczyszczeń w ściekach w stosunku do jednostkowego ładunku zanieczyszczeń w ściekach odprowadzonych od jednego mieszkańca w ciągu doby.
W dalszej części artykułu:
Wyższe standardy oczyszczania w większych aglomeracjach
Pozostałe zmiany wprowadzone przez dyrektywę ściekową
Problemy polskiego sektora wodociągowego
Jak się przygotować na zmiany?
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 12/2025 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Adam Królak
radca prawny i partner w kancelarii 4K Legal
Literatura
[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 z dnia 27 listopada 2024 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 3019 ze zm.).
