Zarówno geologia inżynierska, jak i geotechnika dostarczają informacji o wzajemnym oddziaływaniu podłoża gruntowego oraz obiektu budowlanego. Zakres i rodzaj uzyskanych danych oraz kierunek badanych oddziaływań pozwalają odróżnić dokumentowanie geologiczno-inżynierskie od geotechnicznego.
Pojęcie dokumentacji geologiczno-inżynierskiej jest terminem ustawowym [1]. Prawo określa cele sporządzenia tej dokumentacji oraz przypadki, w których jest ona obowiązkowa.
W dokumentacji tej określa się warunki geologiczno-inżynierskie na potrzeby:
- zagospodarowania przestrzennego,
- posadawiania obiektów budowlanych,
- składowania odpadów na powierzchni,
- podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji lub składowania odpadów,
- podziemnego składowania dwutlenku węgla.
Z kolei dokumentacja geotechniczna nie jest pojęciem ustawowym. Przyjmuje się, że obejmuje ona następujące rodzaje dokumentów:
- opinię geotechniczną,
- dokumentację badań podłoża gruntowego,
- projekt geotechniczny.
Zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. [2] te trzy dokumenty przedstawiają geotechniczne warunki posadawiania budynków [3].
Fot. © MaxSafaniuk – stock.adobe.com
>>> Niepewności i ryzyka w procesie rozpoznania podłoża budowlanego
Kategorie geotechniczne a obowiązki dokumentacyjne
Zasadą jest sporządzanie opinii geotechnicznej dla obiektów ze wszystkich trzech kategorii geotechnicznych1. W przypadku drugiej i trzeciej kategorii ustawodawca nałożył dodatkowy obowiązek udokumentowania badań podłoża gruntowego oraz przygotowania projektu geotechnicznego. Natomiast w odniesieniu do obiektów trzeciej kategorii oraz złożonych warunków gruntowych drugiej kategorii standardowa dokumentacja geotechniczna nie wystarczy i tu pojawia się wymóg sporządzenia dokumentacji geologiczno-inżynierskiej.
Analiza przepisów prowadzi więc do wniosku, że nie każda dokumentacja geologiczno-inżynierska służy wyłącznie posadawianiu obiektów i nie każde ustalanie warunków geotechnicznych jej wymaga.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (art. 34 ust. 3 pkt 3 lit. d [4]) wyraźnie rozróżnia pojęcia dokumentacji geologiczno-inżynierskiej i geotechnicznej, co jest istotne dla zakresu stosowania w geotechnice Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze [5] (dalej: p.g.g.). Również w piśmiennictwie przyjmuje się funkcjonalne rozróżnienie między nimi.
Dokumentowanie geotechniczne polega na opisie środowiska geologiczno-inżynierskiego i rozpoznaniu strefy oddziaływań wyłącznie inżynierskich. Dotyczy ono zatem stwierdzonego lub przewidywanego wpływu działalności człowieka (obiektów i procesów) na środowisko geologiczne.
Z kolei dokumentowanie geologiczno-inżynierskie obejmuje szerszy zakres: rozpoznaje strefę oddziaływań zarówno inżynierskich, jak i geologicznych. Analizuje relację dwukierunkową: wpływ człowieka na podłoże oraz oddziaływanie środowiska geologicznego na obiekty budowlane i procesy przez nie wywołane [1].
Podsumowując:
- jeśli badania skupiają się na tym, jak inwestycja wpłynie na środowisko – mówimy o dokumentowaniu geotechnicznym;
- jeśli analizę rozszerzymy o to, jak środowisko geologiczne wpływa (lub może wpłynąć) na bezpieczne posadowienie obiektów – mamy do czynienia z dokumentowaniem geologiczno-inżynierskim.
Ten podział, wynikający z rodzaju informacji pozyskiwanych w celu posadawiania obiektów budowlanych, nie oznacza, że przepisy g.g. regulują wyłącznie tzw. dokumentowanie geologiczno-inżynierskie. W przypadku dokumentowania stricte geotechnicznego o ich stosowaniu decyduje przede wszystkim sposób pozyskiwania danych (np. rodzaj wykonywanych robót geologicznych).
1Pierwsza kategoria geotechniczna obejmuje niewielkie, niepodpiwniczone obiekty o statycznie wyznaczalnym schemacie obliczeniowym, posadawiane w prostych warunkach gruntowych (np. 1- lub 2-kondygnacyjne budynki mieszkalne), gdzie wystarczą badania jakościowe i doświadczenie zawodowe. Druga kategoria geotechniczna obejmuje obiekty w prostych i złożonych warunkach wodno-gruntowych, wymagające ilościowej oceny danych (np. fundamenty płytowe i palowe, budynki do 10 kondygnacji, hale do 1 ha, sieci instalacyjne w wykopach do 1,20 m).
Trzecia kategoria geotechniczna dotyczy dużych obiektów w skomplikowanych warunkach, obiektów nietypowych, infrastruktury krytycznej, zabytków oraz inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko [2].
W dalszej części artykułu:
Procedury i wymogi prawne
Dokumentowanie geotechniczne a prawo geologiczne i górnicze
Obowiązki wynikające z prowadzenia robót geologicznych
Sankcje za naruszenie przepisów
Wnioski i postulaty
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 3/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Ewelina Anna Kostka
adwokat, Kancelaria Juris
Literatura
[1] Majer E., Sokołowska M., Frankowski Z. (red.), Zasady dokumentowania geologiczno-inżynierskiego (w świetle wymagań Eurokodu 7), Warszawa:
Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, 2018.
[2] Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz.U. z 2012 r. poz. 463).
[3] Cichy W., „Dokumentacje geotechniczne i geologiczno-inżynierskie w świetle obowiązujących przepisów prawa” w: Inżynieria Morska i Geotechnika, nr 5, 2015, s. 721–727.
[4] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.).
[5] Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 69).
>> Terenowe metody badań podłoża gruntowego
>> Diagnostyka podłoża budowlanego – dobre praktyki vs. złe nawyki
>> Rozpoznanie warunków geotechnicznych i wykonanie dokumentacji
