Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.

Izolacyjność akustyczna przegród między pomieszczeniami - wymagania i wykonawstwo

25.09.2017

Błędy w zakresie izolacyjności akustycznej przegród są szalenie trudne i kosztowne, a czasami wręcz niemożliwe do usunięcia.

Wymagania dla izolacyjności akustycznej między pomieszczeniami w budynkach

Zgodnie z § 323 działu IX Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT), budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby poziom hałasu, na który będą narażeni użytkownicy lub ludzie znajdujący się w ich sąsiedztwie, nie stanowił zagrożenia dla ich zdrowia, a także umożliwiał im pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach. Dodatkowo pomieszczenia w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy chronić przed hałasem:

  1. zewnętrznym przenikającym do pomieszczenia spoza budynku;
  2. pochodzącym od instalacji i urządzeń stanowiących techniczne wyposażenie budynku;
  3. powietrznym i uderzeniowym, wytwarzanym przez użytkowników innych mieszkań, lokali użytkowych lub pomieszczeń o różnych wymaganiach użytkowych;
  4. pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie.

 

Rys. 1 Kierunki rozchodzenia się dźwięku od hałasów wewnętrznych i zewnętrznych

 

Poza ogólnymi stwierdzeniami zawartymi w dziale IX WT wskazują też na szczegółowe przepisy, w których znajdziemy precyzyjne wymagania, określające wartości maksymalne i minimalne dla przegród. Znajdują się one w załączniku 1 do WT, który zawiera wykaz Polskich Norm powołanych w WT. Co prawda, ustawa o normalizacji mówi, że stosowanie norm nie jest obowiązkowe, ale w 2013 r. minister Piotr Styczeń, odpowiadając na interpelację poselską nr 19761, stwierdził, że: W konsekwencji przywołane w załączniku do rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), normy są obowiązujące, a inwestorzy oraz pozostali uczestnicy procesu budowlanego powinni je stosować.

Należy więc uznać, że obowiązkowe do stosowania są m.in.:

- PN-B-02151-02:1987 Akustyka budowlana - Ochrona przed hałasem pomieszczeń w budynkach - Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach;

- PN-B-02151-3:1999 Akustyka budowlana - Ochrona przed hałasem w budynkach - Izolacyjność akustyczna przegród w budynkach oraz izolacyjność akustyczna elementów budowlanych - Wymagania.

W zeszłorocznej propozycji Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa nowelizacji warunków technicznych przyjęto, że nastąpią zmiany w załączniku 1 do WT i normy sprzed kilkunastu lat zostaną zastąpione istniejącymi, nowszymi. Niemniej jednak w trakcie pisania tego tekstu decyzje w ministerstwie wciąż nie zapadły. Aby dobrze projektować i wykonywać budynki, należy stosować wymagania aktualne, dlatego też wydaje się oczywiste, aby stosować najnowsze wersje norm, nawet jeśli nie są wymienione w WT. Oto ich lista:

  1. PN-B-02151-2-2017 (norma, nad którą prace w Polskim Komitecie Normalizacji są w fazie końcowej) Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 2: Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku A w pomieszczeniach. Ta norma pozwoli właściwie projektować pomieszczenia chronione przed hałasem pochodzącym od instalacji i urządzeń stanowiących techniczne wyposażenie budynku.
  2. PN-B-02151-3:2015-10 Akustyka budowlana - Ochrona przed hałasem w budynkach - Część 3: Wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej przegród w budynkach i elementów budowlanych. Ta norma umożliwi właściwie projektować pomieszczenia chronione przed hałasem zewnętrznym przenikającym do pomieszczenia spoza budynku oraz hałasami powietrznym i uderzeniowym, wytwarzanymi przez użytkowników innych mieszkań, lokali użytkowych lub pomieszczeń o różnych wymaganiach użytkowych.
  3. PN-B-02151-4:2015-06 Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 4: Wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach oraz wytyczne prowadzenia badań. Norma pozwoli właściwie projektować pomieszczenia pod względem hałasu pogłosowego, powstającego w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie.
  4. Należy też wspomnieć o nowej normie (nad którą prace w PKN są w fazie końcowej) PN-B-02151-5- 2017 Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 5: Wymagania dotyczące budynków mieszkalnych o podwyższonym standardzie akustycznym oraz zasady ich klasyfikacji. Norma ta nie znajdzie się w załączniku 1, nie będzie więc obowiązkowa do stosowania. Określa ona wymagania dla budynków mieszkalnych o podwyższonym standardzie akustycznym oraz ustala zasady ich klasyfikacji. Norma ta pozwoli więc projektować budynki mieszkalne wg standardów wyższych niż podstawowe, czego domagają się od dawna osoby kupujące nowe mieszkania, które bardzo często nie zapewniają żadnego komfortu pod względem akustycznym.

 

Tab. 1 Przykładowa izolacyjność od dźwięków powietrznych przegród wewnętrznych w budynkach mieszkalnych [wg tab. 3 z PN-B-02151-3:2015-10]

Rodzaj przegrody

Rodzaj wskaźnika

Wartość wskaźnika [dB]

Strop między mieszkaniami

R'A1

≥ 51

Ściana między mieszkaniami

R'A1

≥ 50

Ściany między klatką schodową i/lub korytarzem komunikacji ogólnej a dowolnym pomieszczeniem w mieszkaniu

Ściana pełna bez drzwi

R'A1

≥ 50

Ściana z drzwiami, gdy w mieszkaniu się znajduje przedpokój oddzielony drzwiami od pozostałej części mieszkania

R'A1

≥ 30

Ściana z drzwiami w sytuacjach innych niż wyżej

R'A1

≥ 38

Ściana lub strop między mieszkaniem a: garażem, pomieszczeniem technicznym, handlowym, usługowym, salą klubową, kawiarnianą, restauracyjną, w których nie prowadzi się działalności z udziałem muzyki i/lub tańca

R'A1

≥ 58

Ściana lub strop między mieszkaniem a:

- salą klubową, kawiarnianą, restauracyjną, w których prowadzi się działalność z udziałem muzyki i/lub tańca

- pomieszczeniem, w którym zainstalowane urządzenia lub rodzaj wykonywanej pracy czy prowadzonych zajęć ruchowych są źródłem zakłóceń akustycznych w postaci dźwięków powietrznych i materiałowych

R'A1 ≥ 65

 

Tab. 2 Przykładowy dopuszczalny poziom dźwięków uderzeniowych przenikających do pomieszczeń chronionych w budynkach mieszkalnych [wg tab. 4 z PN-B-02151-3:2015-10]

Wymaganie

Rodzaj wskaźnika

Wartość wskaźnika [dB]

Poziom dźwięków uderzeniowych przenikających między mieszkaniami

L'n,w

≤ 55

Poziom dźwięków uderzeniowych przenikających do mieszkania z pomieszczeń komunikacji ogólnej: korytarzy, holi, podestów

L'n,w

≤ 55

Poziom dźwięków uderzeniowych przenikających do mieszkania z: garażu, pomieszczenia technicznego budynku, pomieszczenia handlowego, usługowego, sali klubowej, kawiarnianej, restauracyjnej, w których się nie prowadzi działalności z udziałem muzyki i/lub tańca

L'n,w

≤ 48

Poziom dźwięków uderzeniowych przenikających do mieszkania:

- z sali klubowej, kawiarnianej, restauracyjnej, w których się prowadzi działalność z udziałem muzyki i/lub tańca

- z pomieszczenia, w którym zainstalowane urządzenia lub rodzaj wykonywanej pracy czy prowadzonych zajęć ruchowych są źródłem zakłóceń akustycznych w postaci dźwięków powietrznych i materiałowych

L'n,w ≤ 38

 

Dźwięki powietrzne i uderzeniowe - szczegółowe wymagania wynikające z norm

Izolacyjność akustyczna jest to miara określająca, jak dobrze konstrukcja budowlana (system) chroni/izoluje pomieszczenie od hałasu dochodzącego z innych pomieszczeń lub z otoczenia. Wartość wyrażona jest w decybelach - dB (rys. 1).

Hałasy mogą się rozchodzić drogą powietrzną: od hałasu komunikacyjnego, lotniczego, od hałasu bytowego (sprzęt RTV) i instalacyjnego (winda, kanalizacja, wentylacja). Mogą też się przemieszczać drogą materiałową (przez ściany i stropy) od hałasów bytowych (tupanie, wiercenie) lub instalacyjnych (drgające elementy urządzeń). Dźwięk jako fala rozchodzi się we wszystkich kierunkach, a więc kiedy głośno rozmawiamy, słychać nas nie tylko w pomieszczeniu obok ale również nad i pod nami. Dźwięki materiałowe natomiast rozchodzą się poprzez wszystkie elementy sztywne konstrukcji, dlatego też np. wiercenie słychać wiele pięter powyżej i poniżej.

Przegrody w budynkach to:

- ściany (wewnętrzne i zewnętrzne), dla których należy zaprojektować izolacyjność akustyczną określoną minimalnym wskaźnikiem R'A1 lub R'A2,

- stropy, dla których należy zaprojektować izolacyjność akustyczną określoną minimalnym wskaźnikiem R'A1 i maksymalnym wskaźnikiem L'n,w.

Przykładowe wymagania dla przegród w budynku wielorodzinnym podane są w tab. 1 i 2.

 

Rys. 2 Schemat przedstawiający ogólne zasady wyznaczania wskaźnika R'A1

 

Rys. 3 Schemat przedstawiający ogólne zasady wyznaczania wskaźnika L’n,w

 

 

Wskaźniki dla przegród L’n,w i R’A1 - gdzie można znaleźć odpowiednie dane

Wskaźnik oceny izolacyjności akustycznej właściwej przybliżonej R'A1 jest wartością obliczeniową i wynika z wartości RA1 dla danej przegrody, która została zbadana i zmierzona w laboratorium. W skrócie proces wyznaczania wartości pokazuje schemat (rys. 2), wzór zaś na R'A1 przedstawia się następująco:


R’A1 = RA1 – 2 dB – Ka


gdzie: RA1 - wskaźnik dla przegrody zamontowanej w laboratorium; Ka - poprawka określająca wpływ bocznego przenoszenia dźwięku zgodnie z normą PN-EN 12354-1 i instrukcją ITB nr 406 (2005).

Wskaźnik ważonego znormalizowanego poziomu uderzeniowego przybliżonego L'n,w jest wartością obliczeniową i wynika z wartości Ln,w dla danej przegrody, która została zbadana i zmierzona w laboratorium. W skrócie proces wyznaczania wartości pokazuje schemat na rys. 3, a wzór na L'n,w przedstawia się następująco:

L’n,w = Ln,w + 2 dB + Ki      

gdzie: Ln,w - wskaźnik dla przegrody zamontowanej w laboratorium; Ki - poprawka określająca wpływ bocznego przenoszenia dźwięku zgodnie z normą PN-EN 12354-2.

 

Fot. Ściana wykonana z różnych płyt g-k

 

Jak widać zatem z obu wzorów, wpływ przenoszenia bocznego może mieć znaczący wpływ na ostateczną izolacyjność akustyczną ściany czy stropu. Przegrody bardziej masywne (stropy i ściany żelbetowe, ściany z cegły pełnej) będą ograniczać w znaczącym stopniu wpływ przenoszenia bocznego w odróżnieniu od konstrukcji lekkich, np. stropu gęstożebrowego czy drewnianego albo ściany z betonu komórkowego. W rzeczywistości taka poprawka może wynosić od 0 dB do kilku czy kilkunastu dB. Od producentów wyrobów i systemów budowlanych zazwyczaj otrzymujemy deklarowaną wartość wskaźnika Lnw lub RA1 - czyli takiego, który nie uwzględnia przenoszenia bocznego. Można oczywiście wyznaczyć odpowiednie parametry, korzystając z wcześniej podanych norm lub skorzystać z odpowiednich tablic, które niektórzy producenci zamieszczają na swoich stronach internetowych, np. dla stropów: (http://www.isover.pl/sites/isover.pl/files/assets/ documents/floormatrix_20x29_2.pdf. Aby być pewnym, że strop został właściwie zaprojektowany i że zastosowano odpowiednie rozwiązania zapewniające normową izolacyjność stropów i ścian, należy:

- sprawdzić, czy projekt zawiera liczbowe wskaźniki R'A1 i L'n,w dla przegród w budynku;

- sprawdzić, czy zastosowane rozwiązania mają deklarowane wartości R'A1 i L'n,w, a nie np. RA1 i Δ Lw;

- sprawdzić, czy deklarowane wartości są właściwe dla rozwiązań konstrukcyjnych budynku, bo należy pamiętać o tym, że dla budynków „lekkich" będą inne niż dla budynków „ciężkich";

- sprawdzić, czy właściwie zostały zaprojektowane szczegóły rozwiązań, np. połączeń stropów i ścian.

 

Rys. 4 Właściwa izolacja akustyczna stropu

 

Komfort ciszy - co to oznacza?

Hałas jest przez każdego z nas odbierany w inny sposób. Są osoby, którym przeszkadza najmniejszy szmer, są też takie, którym nie będzie przeszkadzać nawet głośna muzyka. Trudno jest zatem zunifikować pojęcie komfortu akustycznego. Niemniej jednak eksperci zgadzają się co do tego, że aby wspomóc projektantów w tworzeniu budynków o doskonałych własnościach akustycznych, należy im dać jakieś narzędzia, którymi mogliby się posługiwać. W 2006 r. prof. Judith Lang z Politechniki w Wiedniu w opracowaniu „Sound insulation in housing construction" przedstawiła wyniki badań przeprowadzonych w kilku krajach europejskich, dotyczących tego, jaki poziom hałasu jest dla nas dokuczliwy. Podała tam m.in. przykład z Francji, gdzie 41,2% mieszkańców czuło się zagrożonych przez hałas, 23,3% przez hałas komunikacyjny, a 19,6% przez hałas dochodzący od sąsiadów. Jak widać zatem, istnieje potrzeba, aby w niektórych krajach europejskich, w tym z pewnością w Polsce, projektować i wznosić lepsze budynki, szczególnie dotyczy to budownictwa mieszkaniowego. W projektowanej normie ISO 19488:2016 Acoustics-Acoustic classification scheme for dwellings pojawiają się właśnie takie propozycje. Przykładowo opisuje ona, jak dla klas od A do F będziemy odbierać hałas z różnych źródeł (tab. 3).

Polskie normy akustyczne nie stawiają zbyt wysokich wymagań budynkom. Dlatego też, gdyby teoretycznie porównać aktualne polskie wymagania z zakładaną przez normę ISO 19488:2016 percepcją, można by wysnuć wniosek, że w naszych mieszkaniach nie jesteśmy w ogóle chronieni przed hałasem (tab. 4).

 

Tab. 3 Odbiór hałasu z różnych źródeł w zależności od poziomu dźwięku

Źródło/Klasa

A

B

C

D

E

F

Bardzo głośna rozmowa

Prawie słyszalna, niezrozumiała

Słyszalna, ledwo zrozumiała

Prawie zrozumiała

Zrozumiała

Wyraźnie

zrozumiała

Wyraźnie

zrozumiała

Głośna rozmowa

Prawie

niesłyszalna

Ledwo słyszalna, niezrozumiała

Słyszalna, ledwo zrozumiała

Prawie zrozumiała

Zrozumiała

Wyraźnie

zrozumiała

Normalna

rozmowa

Niesłyszalna

Ledwo słyszalna

Ledwo słyszalna, niezrozumiała

Ledwo zrozumiała

Prawie zrozumiała

Zrozumiała

Bardzo głośna muzyka

Prawie

niesłyszalna

Słyszalna

Wyraźnie

słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Głośna muzyka

Niesłyszalna

Prawie słyszalna

Słyszalna

Wyraźnie

słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Normalna muzyka

Niesłyszalna

Niesłyszalna

Wyraźnie

słyszalna

Słyszalna

Wyraźnie

słyszalna

Bardzo wyraźnie słyszalna

Chodzenie

Niesłyszalne

Ledwo słyszalne

Prawie słyszalne

Słyszalne

Wyraźnie

słyszalne

Bardzo wyraźnie słyszalne

Bawiące się dzieci

Ledwo słyszalne

Prawie słyszalne

Słyszalne

Wyraźnie

słyszalne

Bardzo wyraźnie słyszalne

Bardzo wyraźnie słyszalne

Spadające

przedmioty

Niesłyszalne

Ledwo słyszalne

Prawie słyszalne

Słyszalne

Wyraźnie

słyszalne

Bardzo wyraźnie słyszalne

 

Tab. 4 Odbiór hałasu z różnych źródeł w zależności od poziomu dźwięku w odniesieniu do wymagań Polskiej Normy

Wymagania wg PN-B-02151-3

Klasa

Co hałasuje

Co słyszymy

Ściana między mieszkaniami R'A1 = 50 dB

D

Głośna rozmowa

Prawie zrozumiała

Strop między mieszkaniami R'A1 = 51 dB

D

Normalna muzyka

Słyszalna

Ściana między mieszkaniem a sklepem R'A1 = 58 dB

D

Normalna rozmowa

Ledwo zrozumiała

Strop między mieszkaniem a kawiarnią z muzyką

R'A1 = 65 dB

B

Normalna muzyka

Niesłyszalna

Ściana między pokojem a łazienką R'A1 = 38 dB

F

Normalna rozmowa

Zrozumiała

Strop między mieszkaniami L'n,w = 55 dB

D

Bawiące się dzieci

Wyraźnie słyszalne

 

 

Rys. 5 Właściwe połączenie ściany działowej ze stropem

 

Wykonawstwo

Na koniec oczywiście nie można zapomnieć, że nawet najlepszy projekt może zostać zepsuty przez wadliwe wykonawstwo. Przykładowo, jeśli wspaniale zaizolowaną ścianę wewnętrzną wykonawca podziurawi w sposób niekontrolowany oraz wykona każdy jej fragment z innego rodzaju płyty g-k, jak na fot., to jej izolacyjność od dźwięków powietrznych znacząco spadnie.

Absolutnie nie można zapominać o dylatacji obwodowej w podłodze, aby uniemożliwić przenoszenie się dźwięku przez sztywne połączenia (rys. 4). Nie można także zapominać o właściwym wykonywaniu połączeń między ścianą działową a stropem (rys. 5). Podsumowując, należy powiedzieć, że właściwą izolacyjność akustyczną przegród między pomieszczeniami możemy osiągnąć tylko wtedy, kiedy zostanie ona odpowiednio zaprojektowana, zostaną uwzględnione oczekiwania przyszłych użytkowników - mieszkańców domów czy pracowników biur - dane dotyczące własności akustycznych zastosowanych systemów zostaną zweryfikowane i wreszcie w trakcie wykonawstwa będzie sprawowany dokładny nadzór, który uniemożliwi popełnienie błędów. Pamiętajmy, błędy dotyczące izolacyjności akustycznej przegród są szalenie trudne i kosztowne, a czasami wręcz niemożliwe do usunięcia.

 

mgr inż. Henryk Kwapisz

ISOVER

www.piib.org.pl

www.kreatorbudownictwaroku.pl

www.kataloginzyniera.pl

Kanał na YouTube

Profil na Google+