Sporządzanie świadectw charakterystyki energetycznej budynku

15.05.2009

Cz. II. Uprawnienia budowlane upoważniające do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku

Wymagania kwalifikacyjne w stosunku do osób upoważnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku określone zostały w art. 5 znowelizowanej ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 8 Prawa budowlanego świadectwo charakterystyki energetycznej może sporządzać osoba, która:
1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych; 
2) ukończyła co najmniej studia magisterskie, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym; 
3) nie była karana za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe; 
4) posiada uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej albo odbyła szkolenie i złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin przed ministrem właściwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. 
Powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie.
Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 11 ww. ustawy: za równorzędne z odbyciem szkolenia oraz złożeniem z wynikiem pozytywnym egzaminu, o którym mowa powyżej, uznaje się ukończenie, nie mniej niż rocznych, studiów podyplomowych na kierunkach: architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub pokrewne w zakresie audytu energetycznego na potrzeby termomodernizacji oraz oceny energetycznej budynków.
A zatem, aby posiadać upoważnienie do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku, należy posiadać co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie oraz spełnić jeden z podanych warunków, a mianowicie:
posiadać uprawnienia budowlane do projektowania (bez ograniczeń lub w ograniczonym zakresie) w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej lub
odbyć szkolenie i złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin przed właściwym ministrem lub
ukończyć, co najmniej roczne, studia podyplomowe na kierunkach: architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub pokrewne w zakresie audytu energetycznego na potrzeby termomodernizacji oraz oceny energetycznej budynków.
Z powyższego wynika, że w obecnym stanie prawnym posiadanie wykształcenia wyższego magisterskiego jest nieodzownym warunkiem posiadania upoważnienia do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku. Natomiast poza odpowiednim wykształceniem należy spełnić jeszcze jeden z wymienionych powyżej warunków wyliczonych w pkt a)–c).
Wskazać jednocześnie należy, że PIIB, działając na rzecz swoich członków, wystąpiła do Olgierda Dziekońskiego, podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury, z propozycją zmiany ww. przepisów, tak aby prawo do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku uzyskały osoby posiadające uprawnienia do projektowania i tytuł inżyniera. Wyrażamy nadzieję, że powyższa inicjatywa uzyska akceptację ministerstwa i zostanie uwzględniona w najbliższej nowelizacji ustawy – Prawo budowlane, tym bardziej że zmiana taka została uwzględniona w projekcie z dnia 21 listopada 2008 r. i zaakceptowana dnia 17 marca 2009 r. przez Radę Ministrów.
Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 13 ustawy – Prawo budowlane: Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, może dokonywać oceny energetycznej budynku albo lokalu mieszkalnego i sporządzać świadectwo charakterystyki energetycznej budynku albo lokalu mieszkalnego po uznaniu kwalifikacji nabytych w tych państwach, zgodnie z przepisami ustawy  z dnia 26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych (Dz.U. Nr 87, poz. 954 z późn. zm.).
Przywołana w art. 5 ust. 13 ustawa z dnia 26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych utraciła moc z dniem 1 maja 2008 r. i zastąpiona została przepisami nowej ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich UE (Dz.U. Nr 63, poz. 394).
 
 
Osobami posiadającymi uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej, o których mowa w art. 5 ust. 8 pkt 4 w rozumieniu obowiązującej obecnie ustawy – Prawo budowlane, są osoby, które począwszy od 1928 r. uzyskały odpowiednie uprawnienia budowlane lub stwierdzenie posiadania przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w zakresie projektowania w budownictwie, jak niżej:
I. W latach 1928–1961 uprawnienia budowlane nadawane były na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Uprawnienia budowlane nadawane były do kierowania robotami budowlanymi lub do projektowania w specjalnościach:
architektonicznej,
konstrukcyjno-budowlanej,
instalacyjnych.
Wszystkie uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi i do projektowania nadane na podstawie przepisów art. 361–364 ww. rozporządzenia, wydane osobom, które posiadają obecnie wykształcenie wyższe magisterskie, upoważniają do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku.
II. W latach 1961–1975 uprawnienia budowlane nadawane były na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 z późn. zm.):
a) w budownictwie powszechnym na podstawie przepisów:
– rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 10 września 1962 r. w sprawie kwalifikacji fachowych osób wykonujących funkcje techniczne w budownictwie powszechnym (Dz.U. Nr 53, poz. 266) w specjalności:
– architektonicznej,
– konstrukcyjno-inżynieryjnej,
– instalacji i urządzeń sanitarnych,
instalacji i urządzeń elektrycznych
jako uprawnienia do projektowania lub do kierowania robotami budowlanymi.
Uprawnienia do projektowania uzyskane na podstawie przepisów ww. rozporządzenia przez osoby z wykształceniem wyższym magisterskim w każdej ze wskazanych specjalności upoważniają do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku;
b) w budownictwie specjalnym na podstawie przepisów:
– zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 1 grudnia 1964 r. w sprawie uprawnień budowlanych w budownictwie specjalnym w zakresie komunikacji (Dz.Bud. Nr 7, poz. 24) w specjalnościach:
– linii kolejowych, węzłów i stacji,
– mostów,
– dróg,
– urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego i łączności kolejowej,
– elektryfikacji kolejowych;
zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej i Ministrów Żeglugi oraz Rolnictwa z dnia 1 września 1964 r. w sprawie uprawnień budowlanych w budownictwie specjalnym w zakresie gospodarki wodnej, żeglugi i rolnictwa (Dz.Bud. Nr 17, poz. 55) w specjalnościach:
– inżynierii wodnej,
– inżynierii sanitarnej,
– melioracji wodnych.
Uprawnienia uzyskane na podstawie przepisów ww. zarządzeń nie spełniają wymogu określonego w art. 5 ust. 8 pkt 4 dotyczącego konieczności posiadania uprawnień budowlanych do projektowania w specjalności: architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej. A zatem uprawnienia uzyskane na podstawie przepisów z zakresu budownictwa specjalnego nie upoważniają do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków.
III. W latach 1975–1994, na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 8, poz. 46 z późn. zm.), wydawane były stwierdzenia posiadania przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w następujących specjalnościach:
– architektonicznej; 
– konstrukcyjno-budowlanej – obejmującej budynki oraz inne budowle nie wymienione w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej oraz wodno-melioracyjnej; 
– konstrukcyjno-inżynieryjnej w zakresie: 
– linii, węzłów i stacji kolejowych – obejmującej także perony, rampy oraz typowe przepusty i mosty, 
– dróg i nawierzchni lotniskowych – obejmującej również typowe przepusty i mosty, 
– mostów – obejmującej również wiadukty, przepusty, tunele, estakady, nadziemne i podziemne przejścia komunikacyjne oraz nieskomplikowane odcinki dróg, stanowiące dojazdy do tych budowli, 
– budowli hydrotechnicznych – obejmującej również ujęcia wód oraz budowle basenów wodnych i zbiorników wodnych przemysłowych; 
– instalacyjno-inżynieryjnej w zakresie: 
– sieci sanitarnych – obejmującej sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe i cieplne uzbrojenia terenu, 
– instalacji sanitarnych – obejmującej instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i klimatyzacyjno-wentylacyjne, 
– ochrony środowiska – obejmującej instalacje i urządzenia służące do ochrony przed zanieczyszczeniem wód, gleby i powietrza atmosferycznego, łącznie ze związanymi z nimi konstrukcjami wsporczymi, 
– sieci i instalacji elektrycznych – obejmującej instalacje elektryczne, napowietrzne i kablowe linie energetyczne, stacje i urządzenia elektroenergetyczne, 
– urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego, 
– elektryfikacji linii kolejowych, 
– lotniczych urządzeń naziemnych; 
– wodno-melioracyjnej – obejmującej również ujęcia wód. 
Odpowiednikiem specjalności wymienionych w art. 5 ust. 8 pkt 4 obecnego Prawa budowlanego są jedynie specjalności:
– architektoniczna, 
– konstrukcyjno-budowlana,
– instalacyjno-inżynieryjna w zakresie: 
– sieci sanitarnych – obejmująca sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe i cieplne uzbrojenia terenu, 
– instalacji sanitarnych – obejmująca instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i klimatyzacyjno-wentylacyjne, 
– sieci i instalacji elektrycznych – obejmująca instalacje elektryczne, napowietrzne i kablowe linie energetyczne, stacje i urządzenia elektroenergetyczne.
Wymagania w zakresie przygotowania zawodowego do pełnienia:
samodzielnej funkcji projektanta określał § 2 ww. rozporządzenia z 1975 r.,
samodzielnych funkcji technicznych obejmujących kierowanie, nadzorowanie i kontrolowanie techniczne budowy i robót określał § 5 tego rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę zakres uprawnień budowlanych do projektowania wydanych na podstawie § 5 i 6 ww. rozporządzenia, Krajowa Komisja Kwalifikacyjna dnia 30 stycznia 2009 r. zajęła stanowisko dotyczące wykładni § 6 rozporządzenia MGTiOŚ z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 8, poz. 46 z późn. zm.) w związku z upoważnieniem do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku, w brzmieniu podanym niżej:
Krajowa Komisja Kwalifikacyjna wyjaśnia, że zapisy zawarte w decyzjach o stwierdzeniu posiadania przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie – wydanych w latach 1975–1994, na podstawie § 5 ww. rozporządzenia w związku z § 6, które po zmianach wprowadzonych przepisami z 1991 r. (Dz.U. Nr 69, poz. 299) określają, że:
osoby z wyższym wykształceniem technicznym, posiadające przygotowanie zawodowe wymagane do pełnienia funkcji obejmujących kierowanie, nadzorowanie i kontrolowanie techniczne budowy i robót, są uprawnione również do sporządzania projektów w budownictwie jednorodzinnym, zagrodowym oraz innych budynków o kubaturze do 1000 m3 w zakresie objętym specjalnością techniczno-budowlaną, w której mogą kierować budową lub robotami;
osoby posiadające przygotowanie zawodowe wymagane do pełnienia funkcji obejmujących kierowanie, nadzorowanie i kontrolowanie techniczne budowy lub robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej są uprawnione również do sporządzania projektów w zakresie rozwiązań architektonicznych budynków inwestorskich i gospodarczych, adaptacji projektów powtarzalnych innych budynków oraz sporządzania planów zagospodarowania działki związanych z realizacją tych budynków;
osoby ze średnim wykształceniem technicznym, posiadające przygotowanie zawodowe wymagane do pełnienia funkcji obejmujących kierowanie, nadzorowanie i kontrolowanie techniczne budowy i robót w zakresie instalacji sanitarnych i elektrycznych, są uprawnione w budownictwie jednorodzinnym, zagrodowym oraz innych budynkach o kubaturze do 1000 m3 również do sporządzania odpowiednio projektów instalacji sanitarnych lub elektrycznych
w rozumieniu art. 5 ust. 8 pkt 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) należy uznać jako odpowiednik uprawnień budowlanych do projektowania w ograniczonym zakresie nadawanych w trybie art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Posiadanie wskazanych uprawnień budowlanych nie zwalnia z obowiązku spełnienia pozostałych warunków określonych w art. 5 ust. 8 ustawy – Prawo budowlane, w tym obowiązku legitymowania się wykształceniem wyższym magisterskim, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym.
 
 
Szklany dach budynku Energon w Ulm dostarcza wystarczającą ilość światła dziennego
do leżących wewnątrz pomieszczeń, minimalizując wykorzystanie sztucznego oświetlenia; fot. www.energon-ulm.de
 
Uprawnienia „zakładowe”
Zgodnie z § 13 ust. 3 rozporządzenia z 1975 r. stwierdzenie posiadania przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji nie wymienionych w określonych specjalnościach techniczno-budowlanych dokonywały zakłady pracy zatrudniające osoby podejmujące się pełnienia tych funkcji, tzw. uprawnienia zakładowe. 
Przedmiotowe uprawnienia nie upoważniają do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków, gdyż dotyczą innych specjalności niż wymienione w art. 5 ust. 8 pkt 4 Prawa budowlanego.
IV. Od 1995 r. – do chwili obecnej uprawnienia budowlane nadawane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz na podstawie aktów wykonawczych do przedmiotowej ustawy, które obowiązywały kolejno jako:
1) rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. z 1995 r. Nr 8, poz. 38 z późn. zm.);
2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 96, poz. 817);
3) obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 83, poz. 578 z poźn. zm.).
Ponadto od 1995 r. do 30 maja 2004  r. obowiązywały trzy akty prawne, które obok rozporządzenia wskazanego w pkt 1 stanowiły podstawę do nadawania uprawnień budowlanych:
w budownictwie telekomunikacyjnym – rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 10 października 1995 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie telekomunikacyjnym (Dz.U. Nr 120, poz. 581 z późn. zm.);
w dziedzinie transportu kolejowego – rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w dziedzinie transportu kolejowego (Dz.U. z 1997 r. Nr 4, poz. 23 z późn. zm.);
wykonywanych z użyciem materiałów wybuchowych – rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 11 lipca 2001 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wykonywanych z użyciem materiałów wybuchowych (Dz.U. Nr 92, poz. 1026 z poźn. zm.).
Od 31 maja 2004 r. ww. specjalności zostały włączone do przepisów ustawy – Prawo budowlane oraz do przepisów rozporządzenia z 2005 r. (wskazanego w pkt 2).
W wyniku powyższego obecnie uprawnienia budowlane wydawane są na podstawie przepisów rozporządzenia z 2006 r. (wskazanego w pkt 3) w specjalnościach:
– architektonicznej;
– konstrukcyjno-budowlanej;
– drogowej; 
– mostowej; 
– kolejowej; 
– wyburzeniowej; 
– telekomunikacyjnej; 
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych; 
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych.
Uprawnieniami budowlanymi, o których mowa w art. 5 ust. 8 pkt 4, są uprawnienia do projektowania bez ograniczeń lub w ograniczonym zakresie wyłącznie w specjalności:
– architektonicznej;
– konstrukcyjno-budowlanej;
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych; 
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych.
 
Rejestry osób upoważnionych do sporządzania świadectw
Osoby upoważnione do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków z racji:
zdania egzaminu, o którym mowa w art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego,
ukończenia studiów podyplomowych, o których mowa w art. 5 ust. 11 Prawa budowlanego,
podlegają wpisowi do rejestru prowadzonego przez właściwego ministra, czyli obecnie Ministra Infrastruktury. Rejestr prowadzony jest w formie elektronicznej i zawiera następujące dane:
– numer wpisu; 
– numer uprawnienia; 
– datę wpisu; 
– imię i nazwisko; 
– datę i miejsce urodzenia; 
– adres do korespondencji; 
– numer telefonu i faksu. 
Osoby upoważnione do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków z racji posiadanych uprawnień budowlanych nie podlegają wpisowi na żadną listę, ponieważ upoważnienie do sporządzania świadectw charakterystyki wynika z mocy prawa.
 
Podsumowanie
1. Osoby sporządzające w projekcie budowlanym charakterystykę energetyczną budynku wykonują samodzielną funkcję techniczną w budownictwie w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane – muszą więc posiadać odpowiednie uprawnienia budowlane do projektowania i być członkami odpowiedniej izby samorządu zawodowego.
2. Osoby sporządzające świadectwa charakterystyki energetycznej nie wykonują samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, nie muszą więc być członkami samorządu zawodowego. Muszą jednak spełniać wymagania określone w art. 5 ust. 8 pkt 4.
Osobom posiadającym odpowiednie uprawnienia budowlane do projektowania prawo do opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynków przysługuje z mocy prawa i nie podlegają one obowiązkowi wpisu do rejestru.
3. W stosunku do osób sporządzających audyt energetyczny lub audyt remontowy przepisy ustawowe nie określają wymagań posiadania kwalifikacji zawodowych określonych w ustawie – Prawo budowlane.
 
Joanna Smarż
Kazimierz Szulborski
Bronisław Wosiek
Krajowa Komisja Kwalifikacyjna

www.facebook.com

www.piib.org.pl

www.kreatorbudownictwaroku.pl

www.izbudujemy.pl

Kanał na YouTube

Profil linked.in

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.