Kontrola rurociągu o przepływie grawitacyjnym

10.11.2010

Wszystkie powszechnie stosowane metody pomiaru i kontroli przebiegu, nachylenia i głębokości rurociągu opierają się na tych samych zasadach.

Przy układaniu każdego odcinka rury zasadniczą sprawą jest, aby bardzo uważnie i dokładnie kontrolować:

Kierunek, czyli linię, w jakiej należy kłaść rurę, aby połączyć ze sobą węzły. Linia ta jest taka sama dla wykopu, podbudowy pomocniczej i rury. Gdyby linia ta nie była kontrolowana, rury i przewody mediów każdego rodzaju byłyby plątaniną bez możliwości sprawdzenia ich przebiegu z poziomu gruntu.

Spadek – stopień pochyłości (wznoszenia się lub opadania rury) wystarczający do grawitacyjnego przepływu cieczy w dół rury. Nachylenie rurociągu jest zawsze takie samo dla podłoża, podbudowy pomocniczej i rury. Jeśli nachylenie nie byłoby kontrolowane, rury nie działałyby zgodnie z projektem – zatykałyby się, a system kanalizacyjny uległby awarii.

Głębokość – odległość, na jakiej rura zakopana jest pod powierzchnią gruntu. Oczywiście głębokość będzie inna dla podłoża, podbudowy i rury. Głębokość (wysokość) rury określona przez inżyniera musi uwzględniać:

– nachylenie niezbędne, aby zapewnić prawidłowy przepływ grawitacyjny,

–nowy rurociąg musi łączyć się z istniejącym systemem lub unikać innych systemów,

–ilość materiału podłoża wydobytego przy wykopie, mając na uwadze teren w miejscu budowy.

Istnieje kilka powszechnie stosowanych metod pomiaru i kontroli przebiegu, nachylenia i głębokości rurociągu, a wszystkie opierają się na tych samych zasadach. Podczas kładzenia rurociągu niezbędne informacje znajdują się na miejscu, podane co kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów w postaci reperów tymczasowych (palików). W jaki jednak sposób ekipy przenoszą te informacje na sam rurociąg, w szczególności na odcinku między palikami? Rury nie mają długości 25 m czy 50 m, dlatego konieczny staje się jakiś sposób umiejscowienia rury tam, gdzie nie ma precyzyjnych informacji o jej przebiegu. 

Metoda z użyciem niwelatora optycznegojest popularną techniką budowy opartą na geometrii trójkątów prostokątnych. Istnieje kilka sposobów zastosowania tej metody do kontroli kładzenia rurociągu. Najpopularniejszy z nich to przenoszenie informacji o wysokości przy użyciu łaty niwelacyjnej. 

W metodzie tej kierunek wyznacza się przez rozpięcie sznurka pomiędzy tyczkami wyznaczającymi kolejne węzły rurociągu. Następnie za pomocą pionu wyznacza się położenie rury w wykopie. Jest to najprostszy element pomiarów niezbędnych do poprowadzenia rurociągu zgodnie z projektem.

 


Laser liniowy wstawiony w studzience kierunkowej
Fot. Leica Geosystems

 

Ekipa budująca rurociąg musi wykonać wiele pomiarów i obliczeń. Pierwszym pomiarem jest określenie głębokości wykopu, czyli pomiar różnicy wysokości pomiędzy reperem znajdującym się na powierzchni a dnem wykopu. Pomiar ten pozwala na odpowiednie przygotowanie podbudowy pomocniczej.

Przystępując do układania kolejnych odcinków rury, ekipa musi dokonać kolejnych pomiarów i obliczeń. Niezbędnym elementem tego etapu budowy jest „przeniesienie” spadku procentowego z projektu na układane odcinki rury. Popularnie spadek ten jest określony jako różnica wysokości pomiędzy końcami odcinka rury. Należy więc wykonać dwa pomiary niwelatorem optycznym, obliczyć różnicę wysokości, skorygować położenie rury w górę lub w dół, dokonać kolejnych pomiarów.

Metoda z użyciem niwelatora optycznego jest obarczona kilkoma dosyć istotnymi wadami:

–do dokonania pomiarów i obliczeń potrzeba dwóch osób,

–kolejna osoba jest niezbędna do bieżącego korygowania położenia rury,

–sznurek określający kierunek może zostać zerwany.

Metoda z użyciem lasera rurowego.Używając lasera rurowego, nie trzeba troszczyć się o zerwany sznurek lub wgniecione kołki. Ustawiając laser w osadzonej studni, wprowadzamy odpowiedni spadek i ustawiamy kierunek wiązki lasera. Cały proces jest szybszy niż wykonanie pojedynczego pomiaru niwelatorem optycznym.

Najbardziej trafną analogią jest nazwanie wiązki lasera nitką światła. Wiązka lasera zastępuje faktycznie sznurek stosowany w tradycyjnych metodach. Laser całkowicie eliminuje potrzebę pomiarów niwelatorem optycznym.

Po ustawieniu lasera kładzenie rury można kontrolować wiązką lasera, a jedynym dodatkowym narzędziem niezbędnym do kładzenia każdego odcinka rury jest tarcza. Najpowszechniejszym sposobem jest puszczanie wiązki w osi rury. Pracownik wkłada tarczę laserową w koniec każdego odcinka rury. Następnie poprawia położenie rury do momentu, aż wiązka lasera spocznie na krzyżu nitek tarczy. Linia pionowa tarczy wyznacza kierunek, a pozioma – nachylenie.

Laser rurowy może być ustawiony i wspomagać układanie rurociągu na kilka sposobów.

Najpopularniejszą metodą pracy jest ustawienie lasera wewnątrz rury lub w studzience przy użyciu wymiennych nóżek odpowiadających różnym średnicom rury.

W innej metodzie pracy wewnątrz rury, stosowanej przy dużych średnicach układanych rur, stosuje się specjalną podstawę – statyw umożliwiający ustawienie lasera na odpowiedniej wysokości. W trudnych warunkach terenowych laser ustawia się na powierzchni, używając tradycyjnego statywu, a informacje podawane przez wiązkę lasera przenosi się w dół wykopu, używając tradycyjnej łaty niwelacyjnej.

Podstawowymi zaletami pracy z laserem rurowym są ograniczenie czasu wykonywania pomiarów i obliczeń oraz eliminacja błędów obliczeniowych.

 

Marcin Kusztal

Leica Geosystems Sp. z o.o.

www.facebook.com

www.piib.org.pl

www.kreatorbudownictwaroku.pl

www.izbudujemy.pl

Kanał na YouTube

Profil linked.in

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.