Sektor budynków i budownictwa odpowiada za ok. 37–39% globalnych emisji dwutlenku węgla związanych z energią, co sprawia, że ograniczanie wpływu budynków na środowisko jest jednym z kluczowych obszarów działań klimatycznych.
Wraz ze wzrostem efektywności energetycznej nowych budynków rośnie znaczenie śladu węglowego wbudowanego. Obejmuje on emisje powstające na etapie produkcji, transportu, montażu, a także późniejszej wymiany i zagospodarowania materiałów budowlanych.
Już w momencie projektowania i doboru produktów trzeba brać pod uwagę ich wpływ na środowisko w całym cyklu życia (LCA). Do rzetelnej oceny potrzebne są wiarygodne oraz porównywalne dane – dostarczają ich deklaracje środowiskowe produktu (EPD – environmental product declaration).
ROLA DEKLARACJI EPD
Kluczowym narzędziem w szacowaniu śladu węglowego są deklaracje środowiskowe produktu. EPD to zweryfikowany przez stronę trzecią dokument, oparty na metodzie oceny cyklu życia, który dostarcza twardych danych o oddziaływaniu produktu na środowisko. Najważniejszym wskaźnikiem dla projektanta jest GWP (global warming potential) wyrażony w kg ekwiwalentu CO₂ na jednostkę produktu. GWP określa potencjał tworzenia efektu cieplarnianego, czyli wpływ emisji gazów cieplarnianych na globalne ocieplenie.
Dane z EPD pozwalają precyzyjnie oszacować emisje związane z produkcją, transportem i montażem, dając realistyczny obraz śladu węglowego już na etapie realizacji inwestycji.
W przypadku braku informacji od producenta projektanci zmuszeni są korzystać z tzw. danych generycznych dostępnych w ogólnych bazach środowiskowych. Mają one zazwyczaj charakter umowny i bywają zawyżone, co utrudnia precyzyjną optymalizację projektów pod kątem emisji.
LEED I BREEAM
Znaczenie liczenia śladu węglowego wykracza dziś poza sam aspekt środowiskowy. Wpływa także na możliwość uzyskania certyfikatów zrównoważonego budownictwa, takich jak LEED czy BREEAM, potwierdzających wysokie standardy ekologiczne inwestycji i wpływających na jej wartość rynkową. W obu systemach premiowany jest wybór materiałów o udokumentowanym oddziaływaniu na środowisko, co wzmacnia rolę deklaracji środowiskowych produktu.
Sam proces certyfikacji promuje rozwiązania ograniczające zużycie zasobów i ilość odpadów, prowadząc do obniżenia całkowitego śladu węglowego budynku. EPD staje się więc nie tylko narzędziem analitycznym, ale również praktycznym wsparciem w projektowaniu i realizacji bardziej odpowiedzialnych inwestycji.
REGULACJE PRAWNE
Transparentność środowiskowa staje się obowiązkiem. Posiadanie kompletu danych o produktach ułatwia firmom dostosowanie się do regulacji. Dla firm budowlanych działających w Unii Europejskiej kluczowe znaczenie mają dwie regulacje: dyrektywa EPBD oraz rozporządzenie CPR.
Dyrektywa EPBD (Energy Performance of Building Directive) wprowadza obowiązek obliczania śladu węglowego budynków w całym cyklu życia. Od 2030 r.
będzie on dotyczył wszystkich nowych budynków.
Celem rozporządzenia CPR (Construction Products Regulation) jest zwiększenie transparentności informacji o produktach budowlanych. Warto zwrócić uwagę na koncepcję cyfrowych paszportów produktów, umożliwiających cyfrowy dostęp do informacji o wyrobach. W 2026 r. są one na etapie wdrażania legislacyjnego i standaryzacji.
PODSUMOWANIE
Zarządzanie śladem węglowym to nie tylko odpowiedź na wyzwania klimatyczne, ale też element przewagi konkurencyjnej w procesie inwestycyjnym. Jego redukcja zaczyna się od rzetelnych danych z deklaracji produktowych i właściwej interpretacji EPD.
Walraven Sp. z o.o.
ul. Dymarek 2L, 31-983 Kraków
tel. 880 757 351
