Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.

Rakotwórczy kreozot na słupach telefonicznych i energetycznych

17.05.2019

Drewniane słupy energetyczne i telekomunikacyjne można spotkać jeszcze w wielu miejscowościach. Do ich impregnacji był używany szkodliwy kreozot. Unia Europejska zabroniła jego stosowania, ale są wyjątki od rozporządzenia i rakotwórcze substancje nadal zagrażają zdrowiu ludzi i zwierząt.

 

Drewniane słupy teleenergetyczne powlekane szkodliwym olejem kreozotowym już dawno powinny zniknąć z naszych pól i miast. Nie powinny być też produkowane. Czy tak się dzieje w Polsce? Niestety nie. Nadal zatruwają nas i środowisko. Według ostrożnych szacunków specjalistów takich szkodliwych słupów jest prawie 1,5 mln w całej Polsce.

 

Dlaczego firmy teleenergetyczne ich nie wymieniają? Prawdopodobnie nie opłaca się zmieniać drewnianych słupów na betonowe, które są znacznie droższe. Jednak żadna firma nie chce tego oficjalnie przyznać.

 

Dlatego producenci tych konstrukcji wciąż oferują je przedsiębiorstwom telekomunikacyjnym i dystrybutorom prądu do budowy napowietrznych linii. Wystarczy zajrzeć do Internetu, żeby zobaczyć, na jaką skalę kwitnie ta produkcja.

 

Czytaj też: Słupy oświetleniowe z cechami bezpieczeństwa biernego

 

 

Rakotwórczy kreozot

 

Drewniane słupy są najczęściej impregnowane olejem kreozotowym. To środek zapobiegający niszczeniu drewna, ale bardzo szkodliwy dla ludzi i zwierząt. Kreozot to składnik smoły drzewnej. Stosowany był od XIX wieku do impregnacji drewna stojącego na otwartej powierzchni. Jego trwałość określa się na 30-40 lat. Ale kancerogenne związki pozostają w nim nawet do 100 lat.

 

W kontakcie z glebą lub wodą związki kreozotu przedostają się do środowiska, a w temperaturze powyżej 18 st. C mogą dostać się także do atmosfery, stwarzając zagrożenie dla ludzi i zwierząt.

 

Do niedawna olejem kreozotowym powlekano podkłady kolejowe i inne konstrukcje nośne. W niektórych krajach, np. Japonii, do dzisiaj jest używany w medycynie jako środek dezynfekcyjny.

 

– Nie zdajemy sobie sprawy z toksyczności substancji zawartych w takich drewnianych słupach. To bezpośrednie zagrożenie zdrowia dla osób przebywających w ich pobliżu – uważa dr hab. Magdalena Popowska, prof. ucz., dyrektor Instytutu Mikrobiologii UW. – To podobna sytuacja do obecności azbestu na dachach domów. Muszą minąć lata, zanim uświadomimy sobie zagrożenie i usuniemy kreozot z naszego otoczenia i życia – dodaje.

 

Problemem związanym z takimi słupami jest również fakt, że zużyte często trafiają do pieców centralnego ogrzewania albo są zostawiane bezpośrednio w rowach i krzakach, gdzie w zaciszu drzew i na łąkach zatruwają nasze środowisko.

 

Kreozot zakazany przez Unię Europejską, ale…

 

Ze względu na rakotwórcze właściwości kreozotu nie można go stosować w krajach Unii Europejskiej już od lat, w Polsce zaś przejściowo od 2013 r., a ostatecznie od kwietnia 2018. Są jednak odstępstwa od tej zasady.

Pierwsze ograniczenia dotyczące stosowania tego środka Unia Europejska wprowadziła dyrektywą z 2001 r. Opierała się na badaniach naukowców, którzy stwierdzili, że kreozot ma znacznie większą szkodliwość, niż wcześniej sądzono.

 

Komitet Naukowy ds. Toksyczności, Ekotoksyczności i Środowiska Naturalnego (CSTEE) zbadał kreozot i ogłosił, że drewno zawierające ten środek stwarza duże zagrożenie nowotworami dla jego użytkowników. Wówczas Unia zdecydowała, że kreozot nie może być stosowany w obróbce drewna, jednak dopuściła jego stosowanie w instalacjach przemysłowych, np. na kolei, w słupach energii elektrycznej i telekomunikacji, do ogrodzeń, dla celów rolniczych (np. słupy podtrzymujące drzewo) oraz w portach i drogach wodnych.

 

UE zakazała jednak stosowania tak konserwowanego drewna w budynkach, na placach zabaw, w parkach, ogrodach oraz ośrodkach rekreacyjnych i wypoczynkowych. Wszędzie tam, gdzie skóra człowieka może mieć kontakt ze szkodliwym impregnatem.

 

W rozporządzeniu z 2013 r. ten szkodliwy środek bakteriobójczy został przez UE niemal całkowicie zakazany. Pod warunkiem, że można go zastąpić innym specyfikiem. To otworzyło furtkę dla producentów konstrukcji nośnych, którzy nadal oferują je firmom telekomunikacyjnym i dystrybuującym energię elektryczną.

 

 

Czy można zutylizować kreozot?

 

Okazuje się, że tak. Prezes biotechnologicznej Firmy BACTrem, prof. Magdalena Popowska z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, jest autorką innowacyjnego rozwiązania umożliwiającego skuteczną utylizację kreozotu.

 

Opracowana przez prof. Popowską metoda pozwala na tanie i efektywne usunięcie kreozotu z drewna, które jest nim pokryte. Obecnie trwają prace wdrożeniowe tego rozwiązania.

 

– W pierwszej fazie szkodliwe substancje są wypłukiwane z drewna, a następnie frakcja kreozotowa w formie płynnej jest oczyszczana za pomocą mikroorganizmów podawanych w postaci specjalnego biopreparatu. W jego skład wchodzą bakterie, które żywią się kreozotem, metabolizując go. Bakterie te traktują związki wchodzące w skład kreozotu jak źródło węgla i energii – tłumaczy prof. Popowska.

 

Jak wyjaśnia pani profesor, po zakończeniu procesu drewno jest wolne od zanieczyszczeń, spełniając obowiązujące normy bezpieczeństwa, co pozwala na ponowne wykorzystanie go jako surowca.

 

Czy polskie firmy skorzystają z tego wynalazku i zastosują go, oszczędzając środowisko, a przede wszystkim zdrowie ludzi oraz zwierząt? Czas pokaże.

 

dr hab. Magdalena Popowska, prof. UW, dyrektor Instytutu Mikrobiologii UW

 

Zobacz także: Nowa generacja słupów oświetleniowych

www.piib.org.pl

www.kreatorbudownictwaroku.pl

www.izbudujemy.pl

Kanał na YouTube