Przy budowie i eksploatacji obiektów wielkopowierzchniowych ważne jest przestrzeganie przepisów oraz norm dotyczących instalacji odgromowych. We wrześniu 2025 r. ukazały się najnowsze wydania tych norm. Wprowadziły one pewne zmiany i doprecyzowały niektóre zapisy wcześniejszych edycji, dotyczące m.in. klasyfikacji materiałów w zakresie reakcji na ogień zgodnie ze standardami ISO.
mgr inż. elektryk Tadeusz Masłowski
ENGINEERING
W tekście:
- Gdzie znajdziemy wymogi dotyczące projektowania i wykonywania instalacji odgromowych?
- Dlaczego projektowanie instalacji odgromowych obiektów wielkopowierzchniowych należy rozpocząć od zebrania danych?
- Jak wygląda proces projektowania ochrony odgromowej?
- Jakie czynniki środowiskowe i projektowe decydują o tempie korozji oraz żywotności instalacji odgromowej?
Hale wielkopowierzchniowe są wpisane w krajobraz współczesnej infrastruktury jako kluczowe obiekty budowlane. Pełnią różnorodne funkcje m.in. w przemyśle, logistyce, sporcie, kulturze czy rolnictwie. Ich cechą charakterystyczną są duże rozpiętości konstrukcyjne bez podpór pośrednich, umożliwiające efektywne zagospodarowanie przestrzeni. Do nowoczesnych elementów związanych z takimi obiektami zalicza się konstrukcje stalowe wysokiej wytrzymałości, drewno klejone warstwowo, beton sprężony oraz elementy prefabrykowane. Ściany elewacyjne hal wielkopowierzchniowych są często wykonane z płyt systemowych z okładziną z blachy i wewnętrzną warstwą izolacyjną.
Wyładowania atmosferyczne mogą powodować różnorodne straty, z których najdotkliwsze to utrata życia i zdrowia, pożary, wybuchy, uszkodzenia konstrukcji budowlanych, awarie instalacji oraz przestoje produkcyjne. Ochrona odgromowa tego typu obiektów polega na takim doborze elementów instalacji odgromowej, aby prąd piorunowy został przez budynek przyjęty, odpowiednio rozdzielony, skierowany do uziemień i bezpiecznie rozproszony w ziemi.
Wymogi dotyczące projektowania i wykonywania instalacji odgromowych są zawarte w zestawie norm [1–4] przywołanych w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [5]. Choć nie są one aktami prawnymi, według wielu interpretacji nabierają statusu norm obowiązkowych. Tak rozumiany stan prawny jednoznacznie wskazuje na zasady projektowania i wykonywania instalacji odgromowych, bez konieczności obrony wiedzy technicznej w przypadku przyjęcia rozwiązań promowanych przez producentów, np. zwodów aktywnych [7].
Fot. © Zulkifl 1 – stock.adobe.com
Redakcja poleca:
- Typowe błędy w instalacjach odgromowych
- Korozja elementów urządzenia piorunochronnego umieszczanych w powietrzu i gruncie
- Ochrona odgromowa w istniejących i projektowanych budynkach
- Czy konieczna jest ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa instalacji fotowoltaicznej?
- Instalacja odgromowa w budynku jednorodzinnym
- Jak powstaje piorun? W jaki sposób dawniej chroniono budowle przed uderzeniem pioruna?
Projektowanie instalacji odgromowych – dane do projektowania
Projektowanie instalacji odgromowych obiektów wielkopowierzchniowych należy rozpocząć od zebrania danych, w tym wielobranżowych projektów architektoniczno-budowlanych (dalej: PAB) i technicznych (dalej: PT). Podstawowym działaniem na tym etapie jest analiza spójności dokumentacji budowlanej pomiędzy projektami PAB a PT. Pozwala ona wychwycić ewentualne niezgodności, które mogą być przyczyną pojawienia się dodatkowych kosztów i roszczeń oraz wstrzymać lub nawet przedłużyć proces uzyskania dla obiektu pozwolenia na użytkowanie.
W przypadku inwestycji kluczowe są dokumentacje wielobranżowe przekazane inwestorowi jako końcowe z wzajemnie skoordynowanymi branżami budowlanymi oraz instalacyjnymi. W trakcie eksploatacji obiektu dokumentacja projektowa często nie dostarcza projektantowi instalacji odgromowej niezbędnych danych. Powodów tego jest wiele, począwszy od jej często niewystarczającej jakości. Po przekazaniu obiektu do użytkowania lub jeszcze podczas jego budowy inwestor wyznacza osoby odpowiedzialne za jego późniejsze utrzymanie i eksploatację. Ich głównym zadaniem będzie zapewnienie ciągłości eksploatacyjnej, w tym technicznej. W tym czasie zazwyczaj dochodzi do zmian budowlanych, instalacyjnych i technicznych. Na tym etapie służby techniczne często nie potrafią uzyskać od inwestora zabezpieczenia kosztów zmian w dokumentacji, pomimo że w szczególnych warunkach mogą ponosić z tego tytułu odpowiedzialność.
Cały artykuł dostępny jest w numerze 8/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>
Literatura
[1] PN-EN 62305-1:2011 Ochrona odgromowa – Część 1: Zasady ogólne.
[2] PN-EN 62305-2:2012 Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem.
[3] PN-EN-62305-3:2011 Ochrona odgromowa – Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów i zagrożenie życia.
[4] PN-EN 62305-4:2011 Ochrona odgromowa – Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach.
[5] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.).
[6] PN-EN 62561-1:2017 Elementy urządzenia piorunochronnego (LPSC) – Część 1: Wymagania dotyczące elementów połączeniowych.
[7] Polski Komitet Ochrony Odgromowej SEP, „Stanowisko Polskiego Komitetu Ochrony Odgromowej SEP z dnia 13 września 2017 r. w sprawie braku zwiększonej skuteczności ochrony odgromowej tzw. zwodów aktywnych w stosunku do określonej w serii norm PN-EN 62305”, 13.09.2017 [dostęp: 19.08.2024], w: https://pkoo.sep.warszawa.pl/?p=36.