Artykuł przybliża najważniejsze aspekty cyberbezpieczeństwa obiektów budowlanych i przemysłowych w kontekście nowych wymagań prawnych, technicznych i organizacyjnych. Dużo uwagi poświęcono wpływowi dyrektywy NIS 2 na cały cykl życia obiektu – od projektowania i budowy, po modernizację oraz eksploatację. Wskazano na nowe obowiązki inwestorów, projektantów, wykonawców, zarządców nieruchomości i kadry kierowniczej. Omówiono zagrożenia cybernetyczne, przykłady incydentów, wymogi regulacyjne oraz praktyczne metody zwiększania odporności infrastruktury.
dr inż. Stanisław Witkowski
Uniwersytet Gdański
Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki,
Pomorska OIIB, SEP Gdańsk
W tekście:
- Nasilenie cyberprzestępczości
- Cyfryzacja budownictwa i rola sztucznej inteligencji
- Dyrektywa NIS 2 i jej wpływ na sektor budowlany
- Obowiązki prawne uczestników procesu budowlanego oraz właściciela i zarządcy obiektu w zakresie cyberbezpieczeństwa (inwestor, projektant, kierownik budowy, inspektor nadzoru inwestorskiego, właściciel lub zarządca obiektu)
- Odpowiedzialność prawna uczestników procesu budowlanego
Dynamiczna cyfryzacja budownictwa, przemysłu oraz infrastruktury krytycznej sprawia, że cyberbezpieczeństwo staje się jednym z najważniejszych elementów bezpieczeństwa technicznego współczesnych obiektów. Automatyka budynkowa (BMS), inteligentne instalacje elektryczne, monitoring CCTV, systemy kontroli dostępu oraz sygnalizacji pożaru, instalacje energetyczne, sieci teleinformatyczne i przemysłowe systemy sterowania oraz urządzenia IoT stanowią obecnie integralną część budynków i zakładów przemysłowych. Wraz ze wzrostem poziomu automatyzacji oraz integracji środowisk informatycznych (IT) i operacyjnych (OT) rośnie liczba oraz skala zagrożeń cybernetycznych mogących wpływać na bezpieczeństwo ludzi, ciągłość procesów technologicznych, a nawet funkcjonowanie całych organizacji.
Fot. © tippapatt – stock.adobe.com
Nasilenie cyberprzestępczości
W ostatnich latach można zaobserwować znaczący wzrost liczby cyberataków wymierzonych w przedsiębiorstwa, jednostki administracji publicznej oraz operatorów infrastruktury krytycznej. Szczególnie niebezpieczne są ataki typu ransomware, które mogą prowadzić do zatrzymania procesów produkcyjnych, zakłócenia pracy systemów technicznych budynków oraz generowania wielomilionowych strat finansowych. Coraz częściej celem cyberprzestępców stają się systemy automatyki przemysłowej i budynkowej, które jeszcze kilka lat temu postrzegane były jako stosunkowo odporne na zagrożenia występujące w klasycznych środowiskach IT.
Odpowiedzią na rosnące zagrożenia są regulacje prawne wprowadzane na poziomie Unii Europejskiej i państw członkowskich. Doniosłe znaczenie ma Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii (dyrektywa NIS 2) [1]. Weszła ona w życie 16 stycznia 2023 r. i zastąpiła wcześniejszą dyrektywę NIS. Jej implementacja w Polsce jest realizowana poprzez nowelizację Ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa [2, 3] (dalej: ustawa KSC). Oba akty prawne nakładają nowe obowiązki związane z zarządzaniem ryzykiem, ochroną systemów informacyjnych, raportowaniem incydentów oraz zapewnieniem odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa organizacyjnego i technicznego. W praktyce cyberbezpieczeństwo przestaje być wyłącznie zagadnieniem informatycznym, a staje się elementem zarządzania organizacją oraz bezpieczeństwem infrastruktury technicznej.
Redakcja poleca:
- Obowiązki i odpowiedzialność kadry zarządzającej w zakresie cyberbezpieczeństwa według dyrektywy NIS 2 i ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
- Implementacja dyrektywy NIS2 w krajowym systemie prawnym a wzmacnianie cyberbezpieczeństwa
- Cyberhigiena jako fundament bezpieczeństwa w erze cyfrowej – cz. II
- Cyberhigiena jako fundament bezpieczeństwa w erze cyfrowej – cz. I
Coraz większe znaczenie zyskują również wymagania normy PN-EN ISO/IEC 27001 [4] oraz serii norm PN-EN IEC 62443, które wskazują zasady budowy i utrzymania bezpiecznych środowisk IT oraz OT. Wymagania te obejmują m.in.: zarządzanie ryzykiem, ochronę łańcucha dostaw, segmentację sieci, kontrolę dostępu, zarządzanie podatnościami, monitorowanie zagrożeń oraz budowanie kultury cyberbezpieczeństwa w organizacji.
Współczesny inżynier budownictwa coraz częściej musi rozumieć zagadnienia związane z cyberbezpieczeństwem instalacji technicznych, inteligentnych budynków oraz infrastruktury krytycznej. Najsłabszym ogniwem pozostaje czynnik ludzki. Dlatego dyrektywa NIS 2 kładzie nacisk na szkolenia, podnoszenie świadomości pracowników oraz budowanie kultury cyberbezpieczeństwa w organizacjach. Nikt nie może powstrzymać postępu technicznego. Można się jednak nauczyć odpowiedzialnie nim zarządzać i skutecznie chronić systemy, od których zależy bezpieczeństwo współczesnych obiektów budowlanych, przemysłowych oraz infrastruktury krytycznej.
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 9/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>