Rozmowa z Jarosławem Poszelężnym, dyrektorem Biura Ubezpieczeń OC i Finansowych w Compensie, na temat zakresu ochrony, jaką zapewnia ubezpieczenie OC inżynierom budownictwa.
Jaką rolę pełni ubezpieczenie OC w praktyce zawodowej inżyniera budownictwa?
Ubezpieczenie OC w praktyce zawodowej inżyniera budownictwa pełni rolę znacznie szerszą niż jako formalne spełnienie obowiązku ustawowego. Przede wszystkim jest ono realnym instrumentem ochrony majątku osobistego inżyniera oraz elementem stabilizującym jego sytuację zawodową w przypadku wystąpienia roszczeń ze strony inwestorów, użytkowników obiektów czy innych uczestników procesu budowlanego.
W praktyce inżynierskiej nawet przy zachowaniu należytej staranności ryzyko powstania szkody jest nieuniknione. Proces inwestycyjny jest złożony, angażuje wielu uczestników i często rozciąga się w czasie, a konsekwencje błędów projektowych, wykonawczych czy nadzorczych mogą ujawnić się dopiero po latach. Ubezpieczenie OC przejmuje wówczas ciężar finansowy odpowiedzialności cywilnej, umożliwiając zaspokojenie roszczeń osób poszkodowanych bez konieczności angażowania prywatnych środków inżyniera.
Istotnym aspektem roli ubezpieczenia OC jest również zapewnienie ochrony w zakresie kosztów obrony prawnej. Postępowania odszkodowawcze, spory sądowe oraz mediacje generują znaczne koszty, a sama konieczność uczestniczenia w takich postępowaniach bywa dla inżyniera dużym obciążeniem organizacyjnym i psychicznym. Dzięki ochronie ubezpieczeniowej inżynier zyskuje wsparcie w prowadzeniu sprawy, co pozwala mu skupić się na wykonywaniu obowiązków zawodowych.
Jaką ochronę oferuje Compensa osobom, które wykonują projekty i kierują robotami budowlanymi?
Podstawowym i jednocześnie najważniejszym elementem ochrony projektantów oraz kierowników robót i budów jest obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Od początku 2025 r., na mocy umowy zawartej z Polską Izbą Inżynierów Budownictwa, Compensa zapewnia członkom PIIB kompleksową ochronę w tym zakresie, odpowiadającą realnym ryzykom związanym z wykonywaniem zawodu inżyniera budownictwa.
Zakres ochrony w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC jest bardzo szeroki. Jednym z jego kluczowych elementów jest objęcie odpowiedzialności za szkody wyrządzone w wyniku rażącego niedbalstwa ubezpieczonego. Co szczególnie istotne z punktu widzenia inżynierów, Compensa rezygnuje w takich przypadkach z prawa dochodzenia roszczeń regresowych wobec ubezpieczonego. Oznacza to realną ochronę majątku osobistego inżyniera, nawet w sytuacjach, w których błąd zawodowy miał poważny charakter.
Ochroną objęta jest również działalność gospodarcza osoby fizycznej – ubezpieczonego, w ramach której wykonuje on samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, zgodnie z posiadanymi uprawnieniami. Zakres ten zawiera także działania i zaniechania osób zatrudnionych przez ubezpieczonego na podstawie umowy o pracę lub umów prawa cywilnego, o ile osoby te wykonują swoje czynności pod jego nadzorem oraz w granicach samodzielnych funkcji technicznych pełnionych przez ubezpieczonego.
Szczególnym rozwiązaniem, które budzi duże zainteresowanie środowiska inżynierskiego i które wynika bezpośrednio z porozumienia zawartego z PIIB, jest brak znaczenia formy wykonywania zawodu dla zakresu ochrony oraz wysokości należnego odszkodowania. Niezależnie od tego, czy inżynier wykonuje samodzielne funkcje techniczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej, ochrona ubezpieczeniowa pozostaje taka sama. Jest to rozwiązanie korzystniejsze niż to, które wynika z aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego, potwierdzającego subsydiarną odpowiedzialność pracownika wobec poszkodowanego za szkody wyrządzone nieumyślnie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych.
Compensa wypłaci odszkodowanie w pełnej wysokości również w sytuacji, gdy odpowiedzialność ubezpieczonego jest ograniczona przepisami Kodeksu pracy. Ochrona ta ma zastosowanie nie tylko w przypadkach, gdy nie jest możliwe wyłączne naprawienie szkody przez pracodawcę z uwagi na brak realnej możliwości zaspokojenia roszczeń, lecz także w szerszym zakresie, wynikającym z przyjętych warunków ubezpieczenia.
Jakie inne elementy kompleksowej ochrony ubezpieczeniowej dla członków PIIB oferuje Compensa?
Uzupełnieniem ochrony obowiązkowej są dobrowolne umowy ubezpieczenia OC o charakterze nadwyżkowym, oferowane w różnych wariantach sum gwarancyjnych. Pozwalają one na zabezpieczenie roszczeń przekraczających limit przewidziany w umowie podstawowej, co ma szczególne znaczenie przy dużych i skomplikowanych inwestycjach.
Osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, które w określonej specjalności nie posiadają uprawnień budowlanych, a jednocześnie zatrudniają specjalistów, Compensa oferuje możliwość zawarcia dobrowolnej umowy ubezpieczenia OC z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz OC projektanta. W takim przypadku ochrona obejmuje nie tylko całość aktywności budowlanej i projektowej przedsiębiorstwa, lecz również odpowiedzialność cywilną z tytułu posiadanego mienia.
W ofercie Compensy znajdują się także produkty dobrowolne, kierowane do przedsiębiorców jednoosobowych oraz spółek handlowych, obejmujące, oprócz ochrony dla prac budowlano-montażowych, również działalność związaną z nadzorem inwestorskim, w tym funkcje inwestora zastępczego, menedżera projektu, inżyniera kontraktu oraz zarządzającego projektem inwestycyjnym. Dzięki temu możliwe jest kompleksowe zabezpieczenie całego procesu inwestycyjnego.
Czy OC chroni szkody powstałe w wyniku kierowania robotami przez osobę będącą udziałowcem spółki?
Odpowiadając na to pytanie, musimy rozważyć kilka okoliczności, które mogą wystąpić w obrocie. W przypadku spółek cywilnych, które nie są przedsiębiorcami według przepisów prawa, zabezpieczenie daje wspólnik, który jest przedsiębiorcą i jako członek PIIB jest objęty ochroną OC.
W spółkach kapitałowych udziałowiec zgodnie z przepisami nie ma obowiązku świadczyć usług na rzecz spółki, ale będąc np. zatrudniony w spółce, może wykonywać samodzielne funkcje techniczne. Kiedy odpowiedzialność za szkodę będzie można przypisać inżynierowi, nie zaś spółce, wówczas polisa OC będzie chronić. W wypadku spółek kapitałowych istotne znaczenie ma fakt wykonywania samodzielnej funkcji technicznej, nie zaś bycie udziałowcem. Z kolei w spółkach osobowych prawa handlowego np. inżynierowie będący wspólnikami jawnymi, wykonując świadczenia w ramach samodzielnych funkcji, w razie przypisania im wyłącznej odpowiedzialności będą chronieni polisą. W przypadku spółek osobowych mogą występować różne konfiguracje kierowanych roszczeń zarówno do spółki, jak i subsydiarnie do wspólników.
Jeśli podmiotem zawierającym umowę o wykonanie prac lub usług jest spółka, roszczenie będzie kierowane do spółki. Zawsze warto zadbać o ubezpieczenie spółki chociażby z uwagi na fakt, że mogą powstać szkody.
Czy umowa ubezpieczenia obowiązkowego OC obejmuje czyste straty finansowe?
Tak, obowiązkowe ubezpieczenie OC obejmuje również ryzyko tzw. czystych strat finansowych. Pojęcie to zostało wykształcone w praktyce obrotu prawno-ubezpieczeniowego i oznacza szkodę majątkową, która nie jest następstwem ani szkody na osobie, ani w mieniu.
Czystą stratą finansową może być np. utrata korzyści, poniesienie dodatkowych kosztów, utrata możliwości korzystania z rzeczy lub mienia, która nie wynika z ich uszkodzenia bądź zniszczenia. Tego rodzaju ryzyka są szczególnie istotne w działalności projektowej i inżynierskiej, gdzie konsekwencje błędów często mają charakter finansowy, a nie materialny. Zakres ochrony oferowany przez Compensę uwzględnia te realia wykonywania zawodu.
Dziękuję za rozmowę.
Rozmawiała Anna Dębińska
Fot. Compensa TU S.A.
Czytaj także:
Ubezpieczenie obowiązkowe OC inżyniera budownictwa. Zakres przedmiotowy i jego zalety
