We wrześniu 2026 r. wchodzi w życie kolejna pula zmian wprowadzonych w ramach dużej nowelizacji Prawa budowlanego. Obejmują one nowe definicje ustawowe oraz zasady odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych.
Laura Waloszczyk
radca prawny Gut & Wspólnicy Kancelaria Prawna
W tekście:
- Przepisy, które wejdą w życie 20 września 2026 r.
- Nowe definicje ustawowe w art. 3 Prawa budowlanego
- Co się zmienia w dokumentacji po wejściu w życie definicji
- Zmiany w art. 9 Prawa budowlanego i ich sens regulacyjny
- Przebudowa i zmiana sposobu użytkowania jako obszar najbardziej odczuwalnych nowości
- Relacja wrześniowych zmian do praktyki warunków technicznych i ryzyk projektowych
Przepisy wprowadzone Ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw [1] wchodzą w życie w dwóch etapach. Większość z nich obowiązuje już od stycznia 2026 r. [2], a pozostałe – omawiane w tym artykule – wejdą 20 września 2026 r. Nie jest to zabieg wyłącznie techniczny, ponieważ etap wrześniowy obejmuje dwie grupy regulacji mających bezpośrednie znaczenie dla kwalifikacji inwestycji oraz prowadzenia procesu projektowo-administracyjnego. Są to:
- nowe definicje ustawowe w 3 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane [3] (dalej: p.b.), które porządkują język ustawy i mają wpływ na to, jak klasyfikujemy obiekty i opisujemy zamierzenia w dokumentacji;
- zmiany w art. 9 p.b. dotyczące odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, w tym ułatwienia w zakresie stosowania rozwiązań zamiennych przy przebudowach oraz zmianach sposobu użytkowania obiektów.
Od 20 września 2026 r. ulegają więc modyfikacji zakres podstawowych pojęć, jakimi posługujemy się przy kwalifikowaniu obiektów, oraz instrumenty prawne stosowane wtedy, gdy modernizacja istniejącego obiektu napotyka bariery techniczne uniemożliwiające spełnienie literalnych wymogów techniczno-budowlanych.
Te regulacje mają uporządkować procedury oraz urealnić prowadzenie części przedsięwzięć modernizacyjnych, a jednocześnie wyznaczyć granice bezpieczeństwa, dostępności i ochrony zdrowia.
Redakcja poleca:
- Duża nowelizacja Prawa budowlanego – zmiany już obowiązujące
- Co sprawdza urząd przed wydaniem pozwolenia na budowę
- Skutki uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę dla zakończonej inwestycji
- Potrzebne zmiany w kwestii samowoli? Jest projekt nowelizacji
Fot. © dreamer – stock.adobe.com
Nowe definicje ustawowe w art. 3 Prawa budowlanego
Pierwszym filarem wrześniowych zmian są definicje ustawowe. Często są one niedoceniane, postrzegane jako „słowniczek”, a nie regulacje mające skutki prawne. Tymczasem właśnie definicja przesądza o tym, czy obiekt mieści się w danej kategorii, oraz determinuje sposób opisu inwestycji, zakres analiz projektowych, a często także oczekiwania urzędu co do dokumentów i argumentacji.
Przede wszystkim uporządkowano definicje dotyczące budynków. Ustawodawca wprowadził pojęcie budynku mieszkalnego obejmujące budynek mieszkalny wielorodzinny oraz jednorodzinny. Doprecyzowano, że budynek mieszkalny wielorodzinny to taki, który służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Warto dodać, że definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajduje się w ustawie od ponad 20 lat, dlatego uzasadnione było dodanie definicji budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W praktyce językowej i dokumentacyjnej jest to ważne dlatego, że w wielu inwestycjach występują funkcje mieszane, a nieprecyzyjne określanie funkcji dominującej i pomocniczej sprzyja sporom. Ujednolicenie słownika ustawowego wymusza większą konsekwencję w opisach projektowych oraz w treści wniosków i zgłoszeń. Może ograniczyć liczbę sytuacji, w których urząd kwestionuje kwalifikację obiektu na podstawie niespójnych sformułowań, a nie na podstawie rzeczywistej funkcji i parametrów.
Wrześniowy pakiet obejmuje również definicje budynku gospodarczego i rekreacji indywidualnej. Budynek gospodarczy jest przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych. Natomiast budynek rekreacji indywidualnej służy do okresowego wypoczynku. Z prawnego punktu widzenia znaczenie tych definicji nie sprowadza się do etykiety – chodzi o to, że w wielu przedsięwzięciach obiekty pomocnicze lub wypoczynkowe są nieprawidłowo określane w dokumentacji, co może prowadzić do ich błędnej kwalifikacji. Jeżeli inwestor i projektant konsekwentnie posługują się definicjami ustawowymi, łatwiej jest wykazać, że przyjęty tryb realizacji jest prawidłowy, a obiekt odpowiada cechom wskazanym w ustawie.
>>> Cały artykuł dostępny jest w numerze 9/2026 miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.
>>> Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa mają dostęp do miesięcznika przez portal członkowski >>>