Mniej więcej od 50 lat krajowe przepisy i normy określają lokalizację domów względem linii elektroenergetycznych. Warto przypomnieć obowiązujące regulacje.
Ze względu na opóźnioną elektryfikację Polski, przepisy dotyczące odległości linii elektroenergetycznych od domów pojawiły się u nas stosunkowo późno. Do 1975 r. nie obowiązywały regulacje zabraniające skrzyżowań i zbliżeń linii elektroenergetycznych z budynkami. Przed 1975 r. normy przewidywały jedynie pewne dodatkowe wymagania dla linii przebiegającej blisko budynku. Później sytuacja zaczęła się jednak zmieniać, czego przykładem była norma PN-75/E-05100. Dzięki niej pojawił się zakaz skrzyżowań linii o napięciu 220 kV i 400 kV oraz budynków mieszkalnych, a także wprowadzono limity odległości linii od budynków. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl krótko analizują nowsze, aktualne zasady, które są ważne dla inwestorów mieszkaniowych – zarówno komercyjnych, jak i prywatnych.
Fot. stock.adobe.com/arteffect.pl
Istotne jest m.in. rozporządzenie Ministra Zdrowia
Rozbudowa sieci elektroenergetycznej w dalszym ciągu trwa, a modernizacja jest ciągłym procesem. Właśnie dlatego w kontekście lokalizacji budynków blisko linii elektroenergetycznych, trzeba brać pod uwagę zarówno budowę nowych linii niedaleko istniejących budynków mieszkalnych, jak i wznoszenie budynków mieszkalnych nieopodal wykorzystywanych linii.
Obecnie ochronę miejscowej ludności przed skutkami negatywnego oddziaływania pól elektromagnetycznych ma zapewniać Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (zastępujące wcześniejsze Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów).
Wymagania dotyczące projektowania i budowy linii napowietrznych określają również m.in. następujące normy:
- PN-E-05100 1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa
- PN-EN 50341-1:2013-03 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 1kV. Część wymagania ogólne – Specyfikacje wspólne
- PN-EN 50341-2-22:2022-06 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 1 kV. Część 2-22: Krajowe Warunki Normatywne (NNA) dla Polski
- SEP N SEP-E-003:2003 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi
O konieczności stosowania przepisów wymienionego rozporządzenia oraz norm przypomina m.in. Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 23 lutego 2024 roku (IFIII.4131.1.10.2024). Jak mówią eksperci portalu RynekPierwotny.pl, ważnych regulacji jest jednak więcej.
>>> Środki z KPO na modernizację sieci elektroenergetycznej
>>> Niemal 1,4 mld zł na modernizację sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej
>>> Nowoczesny system elektroenergetyczny jako krwiobieg gospodarki
>>> Wartość największych inwestycji energetyczno-przemysłowych w Polsce wynosi 633 mld zł
Zakaz prac blisko czynnych linii to zakaz budowy?
Potencjalne zagrożenie związane z obecnością linii elektroenergetycznych dotyczy nie tylko długotrwałego oddziaływania na mieszkańców pobliskich budynków. Ryzyko jest związane również z prowadzeniem prac budowlanych obok linii pod napięciem. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na:
- paragraf 77 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844)
- paragraf 55 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401)
Pierwszy z wymienionych przepisów ustala minimalny limit odległości składowania materiałów budowlanych. Dla linii niskiego napięcia będą to 2 metry w poziomie, ale w przypadku linii od 15 kV do 30 kV – już 10 metrów. Natomiast rozporządzenie z dnia 6 lutego 2003 r. wskazuje, że niedopuszczalne jest sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi albo w odległości (liczonej w poziomie od skrajnych przewodów) mniejszej niż określona (np. dla linii o napięciu znamionowym od 15 kV do 30 kV włącznie, minimalna odległość wynosi 10 metrów).
Wspomniane wyżej przepisy są istotne nie tylko w kontekście bezpieczeństwa. Mogą one bowiem wpłynąć na samą dopuszczalność prac obok czynnej linii. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl zwracają tutaj uwagę na Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2013 r. (sygnatura akt: I ACa 85/13). Potwierdza on, że w strefie ochronnej wyznaczonej przez paragraf 55 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. „nie jest zatem możliwe prowadzenie robót budowlanych, które zawsze wszak wiążą się z sytuowaniem w miejscu budowy stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów oraz maszyn i urządzeń budowlanych”.
Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl
