Rys. Tomasz Bielawski
– Guten Tag, liebe Zuhörer, guten Tag, Herr Deka! Auf Ihren Wunsch werden wir heute über Maschinen sprechen, die zu den wichtigsten technischen Erfindungen der modernen Welt gehören. Sie erleichtern den Transport von Menschen sowie schweren Lasten und ermöglichen den Bau höherer Gebäude. Gemeint sind hier natürlich Kräne und Aufzüge.
– Guten Tag, liebe Zuhörer, guten Tag, Herr Redakteur! Ja, Sie haben Recht. Es muss aber betont werden, dass die Geschichte der Kräne und Aufzüge bis in die Antike zurückreicht. Schon die alten Griechen und Römer haben einfache Kräne eingesetzt, um schwere Steine für Tempel und andere Bauwerke zu heben. Sie wurden meistens von Menschen oder Tieren angetrieben. Die Konstruktion der ersten Aufzüge war sehr einfach. Ihre Basis bildete eine Plattform, die mit Seilen nach oben gezogen wurde. Zu einem großen Durchbruch auf diesem Gebiet kam es im Jahre 1853, als Elisha Otis den Sicherheitsaufzug entwickelte. Das von ihm entwickelte Sicherheitssystem sollte den Absturz der Kabine bei einem Seilriss verhindern.
– Welche Arten von Kränen und Aufzügen unterscheiden wir?
– Wenn es um Aufzüge geht, haben wir es im Hinblick auf den Anwendungsbereich mit Personenaufzügen zu tun, die zum Transport von Menschen in Wohnhäusern, Hotels oder Bürogebäuden dienen. Nach der Antriebsart teilt man sie u.a. in Seil- und Hydraulikaufzüge ein. In diesem Fall hängt die Kabine an Stahldrahtseilen, die über eine Treibscheibe bewegt und durch ein Gegengewicht ausgeglichen werden. Sie eignen sich ideal für hohe Gebäude und Wolkenkratzer. Hydraulikaufzüge dagegen stellen eine sehr gute Lösung für niedrige bis mittlere Förderhöhen – bis ca. 6–8 Stockwerke – dar. Eine spezielle Sonderform von Personenaufzügen sind Bettenaufzüge, dank denen Patienten in Krankenhäusern oder Pflegeeinrichtungen sicher transportiert werden können. An der Außenseite von Gebäuden oder in großen, offenen Einkaufszentren sind auch Panoramaaufzüge zu finden. Eine andere Gruppe bilden Lastenaufzüge, die beim Transport von schweren Waren in Fabriken, Lagerhallen oder Einkaufszentren eingesetzt werden. Auch Kräne gibt es in unterschiedlichen Ausführungsformen. So werden z. B. Turmdrehkräne vor allem auf Baustellen verwendet, damit Baumaterialien in große Höhen gehoben werden können. Wir unterscheiden auch mobile, an Fahrzeugen montierte Kräne, die flexibel an verschiedenen Einsatzorten genutzt werden können. Mithilfe eines Seehafenkrans dagegen kann man Schiffe be- und entladen. Wenn er mit speziellem Hebezeug ausgestattet ist, kann er Schiffe auch ins Wasser lassen oder herausheben. – Im Falle dieser hochkomplizierten und fortgeschrittenen Anlagen spielt sicherlich die Sicherheit die wichtigste Rolle.
– Ja, das stimmt. Sowohl Aufzüge als auch Kräne müssen regelmäßig kontrolliert und gewartet werden. Da sich die Technik ständig weiterentwickelt, werden moderne Aufzüge mit Sicherheitsbremsen, Notrufsystemen oder automatischen Türsensoren ausgestattet, um die Benutzer vor Unfällen zu schützen. Auch Kräne werden immer moderner. Viele Maschinen arbeiten mit GPS, Sensoren oder computergestützten Assistenzsystemen, sodass manche Kräne sogar aus der Ferne gesteuert werden können.
– Aufzüge und Kräne haben viele Vorteile. Sind sie frei von Nachteilen?
– Nein, ihre Anschaffung und Wartung sind sehr teuer. Außerdem benötigen sie regelmäßig Strom.
– Unsere Sendezeit ist leider um. Ich bedanke mich bei Ihnen für die Aufmerksamkeit, und bei Ihnen für die Ankunft. Auf Wiederhören, liebe Zuhörer, auf Wiederhören, Herr Deka!
– Auf Wiederhören!
Dźwigi i windy
– Dzień dobry, drodzy słuchacze, dzień dobry, panie Deka! Zgodnie z państwa życzeniem porozmawiamy dzisiaj o maszynach, które należą do najważniejszych wynalazków technicznych nowoczesnego świata. Ułatwiają transport ludzi oraz ciężkich ładunków i umożliwiają wznoszenie wysokich budynków. Mowa tu oczywiście o dźwigach i windach.
– Witam państwa, dzień dobry, panie redaktorze! Tak, ma pan rację. Należy jednak podkreślić, że historia tych urządzeń sięga okresu przed naszą erą. Już starożytni Grecy i Rzymianie wykorzystywali proste żurawie do podnoszenia ciężkich kamieni potrzebnych do wznoszenia świątyń i innych budowli. Najczęściej były one napędzane przez ludzi lub zwierzęta. Konstrukcja pierwszych wind była bardzo prosta. Ich podstawę stanowiła platforma wciągana na górę za pomocą lin. Przełom w tej dziedzinie nastąpił w 1853 r., kiedy Elisha Otis opracował windę osobową z systemem bezpieczeństwa, który miał zapobiegać spadkowi kabiny w przypadku zerwania liny.
– Jakie wyróżniamy rodzaje dźwigów i wind?
– Jeśli chodzi o windy, ze względu na obszar zastosowania mamy do czynienia z windami osobowymi, które służą do transportu ludzi w domach mieszkalnych, hotelach czy biurowcach. Rodzaj zastosowanego napędu dzieli je m.in. na windy linowe i hydrauliczne. W pierwszym przypadku kabina jest zawieszona na stalowych linach, które poruszają się po kole linowym i są równoważone przez przeciwwagę. Ten typ urządzeń idealnie nadaje się do wysokich budynków i wieżowców. Z kolei windy hydrauliczne stanowią bardzo dobre rozwiązanie dla niskich i średnich wysokości podnoszenia – do ok. 6–8 pięter. Specjalną odmianą wind osobowych są windy łóżkowe, dzięki którym można bezpiecznie transportować pacjentów w szpitalach lub placówkach opiekuńczych. Na zewnętrznych ścianach budynków lub w dużych, otwartych centrach handlowych można spotkać także windy panoramiczne. Inną grupę stanowią windy towarowe, używane do transportu ciężkich towarów w fabrykach, magazynach czy centrach handlowych. Natomiast jeśli chodzi o dźwigi, to należy wspomnieć o żurawiach wieżowych, które są wykorzystywane przede wszystkim na placach budowy do podnoszenia materiałów budowlanych na duże wysokości. Wyróżniamy także montowane na pojazdach dźwigi przeładunkowe, które można elastycznie wykorzystywać w różnych miejscach. W portach morskich spotkamy głównie żurawie, które służą do przeładunku statków, a w niektórych przypadkach, w zależności od wyposażenia, także do ich wodowania czy wyciągania z wody.
– W przypadku tak wysoce skomplikowanych i zaawansowanych urządzeń bezpieczeństwo odgrywa zapewne najważniejszą rolę.
– Tak, to prawda. Zarówno windy, jak i dźwigi muszą być regularnie kontrolowane oraz serwisowane. Ponieważ technologia stale się rozwija, nowoczesne windy są wyposażane w hamulce bezpieczeństwa, systemy powiadamiania ratunkowego czy automatyczne czujniki drzwi, aby chronić użytkowników przed wypadkami. Dźwigi również stają się coraz nowocześniejsze. Wiele maszyn pracuje z wykorzystaniem systemu GPS, czujników lub komputerowych programów wspomagania, dzięki czemu niektórymi urządzeniami można sterować nawet zdalnie.
– Windy i dźwigi mają wiele zalet. Czy są jednak wolne od wad?
– Nie, ich zakup oraz utrzymanie są bardzo kosztowne, a warunkiem ich działania jest stałe zasilanie prądem.
– Nasz czas antenowy niestety dobiegł końca. Dziękuję państwu za uwagę i panu, panie Deka, za przybycie. Do usłyszenia, drodzy słuchacze, do usłyszenia, panie Deka!
– Do usłyszenia!
Słowniczek/Vokabeln
Aufzug m – winda/dźwig osobowy
Kran m – żuraw/dźwig
Antike f – antyk
Durchbruch m – przełom
Außenseite f – strona zewnętrzna
antreiben – napędzać
Personenaufzug m – winda osobowa
Seilaufzug m – winda linowa
Hydraulikaufzug m – winda hydrauliczna
Bettenaufzug m – winda szpitalna
Panoramaaufzug m – winda panoramiczna
Lastenaufzug m – winda towarowa
Turmdrehkran m – żuraw wieżowy
Hafenkran m – żuraw portowy
Plattform f – platforma
heben – podnosić
Seil n – lina
Kabine f – kabina
Tempel f – świątynia
Seilriss m – zerwanie liny
verhindern – zapobiegać
unterscheiden – wyróżniać
Treibscheibe f – koło linowe
Gegengewicht n – przeciwwaga
dienen – służyć
Maschinenraum m – maszynownia
Hebezeug n – osprzęt dźwigowy
beladen – załadować
entladen – rozładować
herausheben – wyciągać
Sensor m – czujnik
Türsensor m – czujnik drzwi
steuern – sterować
Sicherheitsaufzug m – winda z systemem bezpieczeństwa
Sicherheitssystem n – system bezpieczeństwa
Sicherheitsbremse f – hamulec bezpieczeństwa
Notrufsystem n – system alarmowy
Assistenzsystem n – system wspomagania
Wartung f – konserwacja
Kontrolle f – kontrola
Bauwerk n – budowla
Baustelle f – plac budowy
Baumaterial n – materiał budowlany
Wolkenkratzer m – wieżowiec
Stockwerk n – piętro
Förderhöhe f – wysokość podnoszenia
Transport m – transport
Last f – ładunek
benötigen – potrzebować
Użyteczne zwroty/Nützliche Ausdrücke
im Hinblick auf – ze względu na
es muss aber betont werden – należy podkreślić
frei sein von – być wolnym od
ausgestattet sein mit – być wyposażonym w
Przygotowała Agnieszka Czech