11 września 2026 r. mija 25. rocznica zamachu na World Trade Center. Gdy strażacy walczyli o życie ludzi na powierzchni, inżynierowie budownictwa toczyli własną walkę pod ziemią.
fot. studio v-zwoelf/stock.adobe.com
- 11 września 2001 r. w wieże World Trade Center na Manhattanie uderzyły samoloty.
- Budynki zawaliły się, zniszczeniu uległy też kondygnacje podziemne.
- Inżynierowie budownictwa stoczyli podziemną walkę o utrzymanie „wanny”.
Trudny teren
Uroczyste murowanie kamienia węgielnego pod World Trade Center nastąpiło 5 sierpnia 1966 roku. Amerykańskie 9/11 Memorial&Museum przypomina, że Manhattan zbudowano na grząskim terenie przez stulecia uformowanym z gruzu, wraków statków i miejskich odpadów.
„Gdy w latach 60. XX wieku na gigantycznym wysypisku śmieci znanym jako Radio Row rozpoczynała się budowa World Trade Center, Zarząd Portu Nowy Jork i New Jersey stanął przed trudnym zadaniem znalezienia sposobu na wzniesienie dwóch największych wieżowców świata na terenie niegdyś zanurzonym w rzece Hudson. Rozwiązaniem tego problemu było zastosowanie innowacyjnej włoskiej techniki budowlanej – nigdy dotąd nie stosowanej na taką skalę w Stanach Zjednoczonych – znanej jako metoda ściany szczelinowej” – czytamy na stronie muzeum.
Patent z Włoch
Metoda ściany szczelinowej została opatentowana we Włoszech pod koniec lat 40. XX wieku przez firmę ICOS. Sprawdziła się podczas budowy mediolańskiego metra w latach 50. Do Stanów Zjednoczonych dotarła w latach 60. – najpierw wykorzystano ją w małych projektach, a na większą skalę przy budowie World Trade Center. Polegała na zbudowaniu podziemnego muru, który miał powstrzymać napływ wody rzecznej na teren budowy i umożliwić wykopy do podłoża skalnego, gdzie miały zostać posadowione fundamenty.
fot. Jean-Marie MAILLET/stock.adobe.com
„Już na wczesnym etapie Departament Inżynierii Zarządu Portu uznał, że technologia ta będzie odpowiednia do budowy bezpiecznego i ekonomicznego, głębokiego fundamentu w ekstremalnie trudnych warunkach gruntowych” – wspominał nadzorujący budowę inż. George J. Tamaro w opracowaniu pt. „World Trade Center Bathtub: From Genesis to Armageddon”. Wieże stanęły w gigantycznej „wannie”.
Utrzymać ścianę
11 września 2001 roku terroryści zaatakowali kompleks WTC, powodując zawalenie się i zniszczenie większości konstrukcji nadziemnych oraz częściowe zawalenie się konstrukcji podziemnych.
„Natychmiast po ataku Departament Projektowania i Budownictwa Miasta Nowy Jork powołał specjalny zespół inżynierów” – relacjonował George J. Tamaro. „Wraz z pojawieniem się na placu budowy ciężkiego sprzętu (np. dźwigów o udźwigu 1000 ton) stało się oczywiste, że konieczne jest ustalenie zasad bezpiecznego użytkowania sprzętu poza obrębem piwnicy, nad głównymi instalacjami, nad schodami wejściowymi do rur i ramp PATH, na ulicach oraz nad platformami konstrukcyjnymi nad otwartym zbiornikiem wodnym. Użycie tego ciężkiego sprzętu w pobliżu ścian szczelinowych lub nad samą konstrukcją piwnicy mogłoby spowodować zawalenie się ścian szczelinowych lub pozostałych konstrukcji piwnicy. Zawalenie się ściany szczelinowej oznaczałoby zalanie przez pobliską rzekę Hudson” – czytamy.
fot. Bathtub/Billy Hathorn, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons
Zaczęła się walka o utrzymanie „wanny”. „MRCE rozpoczęło gromadzenie informacji o stanie ścian szczelinowych i pozostałej części konstrukcji piwnicy, gdy tylko dostęp do nich stał się możliwy. Zespoły inżynierów, w tym MRCE, TTE i Leslie E. Robertson Associates (LERA), a także ratownicy z FEMA, Korpusu Inżynieryjnego Armii Stanów Zjednoczonych, Straży Pożarnej i Policji przeprowadzili inspekcje wszystkich dostępnych obszarów podziemnych. Zespoły te sporządziły raport o stanie ściany szczelinowej, płyt stropowych i pól gruzu oraz oceniły, czy płyty stropowe i gruz będą mogły bezpiecznie podeprzeć ściany szczelinowe. MRCE zebrało informacje na podstawie szkiców oceny uszkodzeń, pokazujących lokalizacje stabilnych i zawalonych podłóg, a także lokalizacji gęstych pól gruzu. Wykorzystały je ekipy usuwające gruz, aby zapobiec uszkodzeniu ścian szczelinowych, oraz MRCE, przy projekcie systemu podparcia ścian szczelinowych” – opisywał Tamaro.
Ściana wytrzymała. Jako symbol niezłomności została wykopana i przeniesiona do 9/11 Memorial&Museum.
Źródło: Inżynier Budownictwa/World Trade Center „Bathtub”: From Genesis to Armageddon George J. Tamaro, National Academy of Engineering/ 911memorial.org